การเฝ้าระวังโรคพยาธิใบไม้เลือด บริเวณชายแดนไทย-ลาว จังหวัดหนองคายและ อุบลราชธานี

บทคัดย่อ

โรคพยาธิใบไม้เลือด (Schistosomiasis) จัดเป็นโรคที่เกิดจากพยาธิใบไม้ที่มีความสำคัญทางสาธารณสุข โดยชนิดที่เป็นปัญหาในภูมิภาคได้แก่ พยาธิใบไม้เลือดชนิด Schistosoma mekongi ที่พบการกระจายของโรคในลุ่มแม่น้ำโขงตอนล่าง คนสามารถติดโรคนี้ได้จากการสัมผัสกับพยาธิระยะติดต่อ (cercaria) ที่ออกมาจากหอยน้ำจืด Neotricula aperta สำหรับสถานการณ์ของโรคในปัจจุบันโรคพยาธิใบไม้เลือดชนิด S.mekongi ยังไม่มีการระบาดในประเทศไทย แต่พบโรคนี้ได้ในประเทศเพื่อนบ้านในพื้นที่ลุ่มน้ำโขงตอนล่างซึ่งมีพรมแดนติดต่อกับไทย ได้แก่ ประเทศลาวและกัมพูชา จากข้อมูลการสำรวจเดิมของคณะเวชศาสตร์เขตร้อน ในปี 2559-2561 พบหอยพาหะกึ่งกลางในแม่น้ำโขงจังหวัดอุบลราชธานี และหนองคาย แต่ยังไม่ได้มีการสำรวจอย่างต่อเนื่อง การศึกษานี้เป็นการสำรวจหอย N.aperta ซึ่งเป็นหอยพาหะนำโรค โดยศึกษาจำนวนประชากร ซึ่งอาจเปลี่ยนแปลงจากเดิมเนื่องจากการเปลี่ยนแปลงสภาพแวดล้อม และการใช้ประโยชน์ของพื้นที่ และเก็บตัวอย่างหอยเพื่อตรวจหาระยะ cercaria ของพยาธิใบไม้เลือด ซึ่งเป็นระยะติดต่อ เพื่อให้ได้ข้อมูลที่เป็นปัจจุบัน ผลการวิจัยในช่วงที่ผ่านมา เป็นการสำรวจพื้นที่ศึกษาเบื้องต้น โดยได้จุดสำรวจแม่น้ำโขงจังหวัดหนองคายและอุบลราชธานี รวม 20 จุด ในพื้นที่อำเภอสังคม ศรีเชียงใหม่ ท่าบ่อ เมืองหนองคาย และโพนพิสัย จังหวัดหนองคาย และอำเภอเขมราฐ นาตาล โพธิ์ไทร และโขงเจียม จังหวัดอุบลราชธานีเพื่อนำมาคัดเลือกและเตรียมความพร้อมในการลงพื้นที่จริงในฤดูกาลที่เหมาะสมต่อการเก็บตัวอย่างหอยในแม่น้ำโขงต่อไป

คำสำคัญ

ระดับความพร้อมของโครงการ