การจัดการป่าไม้แบบมีส่วนร่วมจากเครือข่ายชุมชน สู่การสร้างคุณภาพชีวิตอย่างยั่งยืนจังหวัดน่าน

บทคัดย่อ

งานวิจัยการจัดการป่าไม้แบบมีส่วนร่วมของเครือข่ายชุมชนสู่การสร้างคุณภาพชีวิตอย่างยั่งยืน จังหวัดน่าน มีวัตถุประสงค์ดังนี้ 1. เพื่อวิเคราะห์สภาพปัญหาการจัดการป่าไม้แบบมีส่วนร่วมจากเครือข่ายชุมชนจังหวัดน่าน 2. เพื่อศึกษารูปแบบการจัดการป่าไม้แบบมีส่วนร่วมจากเครือข่ายชุมชนอย่างยั่งยืนจังหวัดน่าน 3. เพื่อเสนอแนวทางการจัดการป่าไม้แบบมีส่วนร่วมจากเครือข่ายชุมชนสู่การสร้างคุณภาพชีวิตอย่างยั่งยืน จังหวัดน่าน วิธีการวิจัยเป็นวิจัยผสานวิธี (Mixed Method Research) ประกอบด้วย การวิจัยเชิงเอกสาร (Documentary Research) การวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) โดยวิธีการสัมภาษณ์และการประชุมกลุ่มย่อยจากผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 34 คน และการวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) ลงพื้นที่ปฏิบัติการเกษตรวิถีพุทธ มอบพันธ์พืชให้ชุมชนตัวอย่าง เกิดสัมมาชีพพึ่งตนเองสู่การสร้างคุณภาพชีวิตอย่างยั่งยืน ผลการวิจัยพบว่า : 1) สภาพปัญหาการจัดการป่าไม้แบบมีส่วนร่วมจากเครือข่ายชุมชนจังหวัดน่าน ที่ผ่านมามีปัญหาเรื่องการบุกรุกทำลายป่า พบว่าเกิดจากภาครัฐที่มีนโยบายและออกกฎระเบียบการสัมปทานแก่กลุ่มนายทุน เน้นการค้าขายไม้เชิงพาณิชย์ การบังคับใช้กฎหมายที่เคร่งครัดเน้นการลงโทษ ขาดการบูรณาการการปฏิบัติงานร่วมกันระหว่างหน่วยงานภาครัฐ และหน่วยงานภาครัฐกับประชาชนอย่างจริงจัง ไม่สอดคล้องกับวิถีการดำรงชีวิตของคนในชุมชนกับป่า และปัญหาที่เกิดจากประชาชนในพื้นที่ใช้พื้นที่ป่าทำการเกษตรเชิงเดี่ยวปลูกข้าวโพด ใช้สารเคมีต่างๆ 2) รูปแบบการจัดการป่าไม้แบบมีส่วนร่วมจากเครือข่ายชุมชน จากการศึกษาชุมชนพื้นเป้าหมายพบว่ามีรูปแบบการจัดการป่าไม้แบบมีส่วนร่วมจากเครือข่ายชุมชน 2 รูปแบบ คือ (1) การจัดการป่าไม้โดยการจัดสรรพื้นที่ป่าไม้แบบมีส่วนร่วม และ (2) การจัดการป่าไม้โดยใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นแบบมีส่วนร่วม 3) แนวทางการจัดการป่าไม้แบบมีส่วนร่วมของเครือข่ายชุมชนสู่การสร้างคุณภาพชีวิตอย่างยั่งยืนจังหวัดน่าน คือ (1) การส่งเสริมอาชีพชุมชนตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง (2) การส่งเสริมอาชีพเกษตรวิถีพุทธ โดยประยุกต์หลักสัมมาอาชีวะตามหลักพระพุทธศาสนา ทำให้ชุมชนพื้นที่เป้าหมายพึ่งตนเองได้ มีอาชีพสุจริต มีรายได้ มีตลาดชุมชน มีสุขภาพดี คุณภาพชีวิตของคนในชุมชนเกิดความยั่งยืน

คำสำคัญ