การประยุกต์ใช้เทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อศึกษาการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่ส่งผลกระทบต่อการระบาดของโรคไข้เลือดออกในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย

บทคัดย่อ

แผนงานวิจัยนี้ เป็นการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อศึกษาการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่ส่งผลกระทบต่อการระบาดของโรคไข้เลือดออกในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย ประกอบด้วย โครงการย่อยที่ 1) การพยากรณ์ผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่มีผลต่อการระบาดของโรคไข้เลือดออกในภาคตะวันออกเฉียงเหนือโดยใช้แบบจำลองโครงข่ายประสาทเทียม โครงการย่อยที่ 2) ระบบสนับสนุนการตัดสินใจเพื่อพยากรณ์การระบาดของโรคไข้เลือดออกในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และโครงการย่อยที่ 3) การประยุกต์ใช้ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์เพื่อการพยากรณ์พื้นที่ระบาดของโรคไข้เลือดออกในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ โครงการย่อยที่ 1 มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) วิเคราะห์หาปัจจัยของการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่มีผลต่อการระบาดของโรคไข้เลือดออกในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ (2) สร้างแบบจำลองโครงข่ายประสาทเทียมที่เหมาะที่สุดในการพยากรณ์การระบาดของโรคไข้เลือดออกที่มีผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ สำหรับปัจจัยที่นำมาใช้มีจำนวน 6 ปัจจัย ได้แก่ เพศ พื้นที่ ปริมาณน้ำฝน อุณหภูมิ ความชื้น ประเภทการรักษา โดยวิธีการหาความสัมพันธ์ของข้อมูลสำหรับการวิเคราะห์สามารถใช้ความสัมพันธ์ข้อมูลระหว่างปัจจัยและใช้สถิติวิเคราะห์ในการคำนวณฟังก์ชันเชิงเส้นเพื่อทำนายค่าของปัจจัย โดยโปรแกรมในการวิเคราะห์ใช้โปรแกรมสำเร็จรูป SPSS, R Studio และ Excel ดังนั้น หลังจากวิเคราะห์ข้อมูลเพื่อเปรียบเทียบความแตกต่างระหว่างค่าจริงกับค่าพยากรณ์จากการคำนวณ พบว่า การนำชุดข้อมูลมาเข้าสมการที่ใช้คาดการณ์แนวโน้มเพื่อเปรียบเทียบค่าจริงและค่าคาดการณ์ของการหาค่าประสิทธิภาพตัวแบบชุดข้อมูลย่อย 40% หารูปแบบการกระจายข้อมูลผลลัพธ์ที่ได้เท่ากับ ร้อยละ 88.69 สำหรับตัวแบบที่เหมาะสมที่สุดสำหรับการทดสอบด้วยเทคนิคอัลกอริทึมโครงข่ายประสาทเทียมและหาค่าความคลาดเคลื่อน คือ ชุดข้อมูลย่อย 50% ของตัวแบบที่ 5 โครงการวิจัยที่ 2 มีวัตถุประสงค์ คือ 1) เพื่อออกแบบและพัฒนาระบบสนับสนุนการตัดสินใจเพื่อพยากรณ์การระบาดของโรคไข้เลือดออกจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ กรณีศึกษาจังหวัดนครราชสีมา 2) เพื่อพัฒนาระบบสนับสนุน การตัดสินใจเพื่อพยากรณ์การระบาดของโรคไข้เลือดออกจากผลการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และ 3) เพื่อประเมินความพึงพอใจของการใช้ระบบสนับสนุนการตัดสินใจเพื่อพยากรณ์การระบาดของโรคไข้เลือดออก กระบวนการสร้างแบบจำลองทางคณิตศาสตร์เพื่อใช้ในการพยากรณ์การระบาดของโรคไข้เลือดออก ประกอบด้วย กระบวนการหาตัวแปรที่มีผลต่อการระบาดของไข้เลือดออก คือ 1) การจัดกลุ่มลักษณะภูมิอากาศและภูมิประเทศของพื้นที่การระบาดของโรคไข้เลือดออก โดยใช้เทคนิคเหมืองข้อมูล แบบ K-Mean Method, DBScan Method และ Hierarchical Method 2) การหาอัตราการแพร่กระจายของประชากรยุงลาย จากการเปลี่ยนแปลงของ อุณหภูมิ ความชื้น และความเข้มของแสง และ 3) การวิเคราะห์ความหนาแน่นของประชากร โดยใช้การประมวลผลภาพและโครงข่ายประสาทเทียมเพื่อหาความหนาแน่นของประชากร กระบวนการการสร้างแบบจำลองคณิตศาตร์เพื่อพยากรณ์การระบาดของโรคไข้เลือดออกในงานวิจัยนี้ ผู้วิจัยใช้แบบจำลองการระบาดของโรค ( S-I-R Model) ผนวกกับทฤษฏีของเบย์ ผลการศึกษา พบว่า 1) การจัดกลุ่มข้อมูลตามลักษณะภูมิอากาศและภูมิประเทศของพื้นที่การระบาดของโรคไข้เลือดออก ด้วยวิธีการ K-Mean Method และ DBScan Method เป็นวิธีการในการแบ่งกลุ่มที่เหมาะสมในการแบ่งแยก เพื่อให้ได้พื้นที่ที่มีลักษณะคล้ายคลึงกันทางกายภาพที่ส่งผลต่อการระบาดของไข้เลือดออก 2) การแพร่กระจายของยุงลาย จากการทดลอง พ…

คำสำคัญ