การพัฒนาระบบการจัดสวัสดิการสังคมที่เหมาะสมสำหรับผู้สูงอายุในระดับพื้นที่

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ (1) เพื่อศึกษาสถานการณ์การจัดสวัสดิการสังคมในระดับพื้นที่ในปัจจุบัน (2) เพื่อศึกษาความต้องการด้านการจัดสวัสดิการสังคมผู้สูงอายุในระดับพื้นที่ และ (3) เพื่อเสนอแนวทางการพัฒนาระบบการจัดสวัสดิการสังคมที่เหมาะสมสำหรับผู้สูงอายุในระดับพื้นที่ โดยดำเนินการในพื้นที่รับผิดชอบของสำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 10 การดำเนินการวิจัยครั้งนี้ได้ทำการศึกษาในพื้นที่ 8 จังหวัด แต่ละจังหวัดจะแยกเป็นพื้นที่ในเขตอำเภอเมือง และนอกเขตอำเภอเมือง รวมทั้งสิ้น 16 พื้นที่ และใช้ขอบเขตความรับผิดชอบขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เป็นตัวกำหนดพื้นที่ ซึ่งใช้วิธีวิทยาการวิจัยแบบผสานวิธี โดยการศึกษาเชิงปริมาณจะใช้การสุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง จำนวน 432 คน และการศึกษาเชิงคุณภาพมีการกำหนดผู้ให้ข้อมูลสำคัญที่เกี่ยวข้อง ในระดับพื้นที่ เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ แบบสอบถาม แนวคำถามในการสนทนากลุ่ม และการสัมภาษณ์เชิงลึก โดยการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณโดยสถิติ จำนวน ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพโดยการวิเคราะห์เอกสาร วิเคราะห์เชิงเนื้อหา จากการดำเนินการวิจัย พบว่า ผู้สูงอายุและภาวการณ์พึ่งพิงมีแนวโน้มที่สูงขึ้นในอนาคต โดยสถานการณ์การจัดสวัสดิการสังคมสำหรับผู้สูงอายุทั้ง 7 ด้าน คือ ด้านการศึกษาและการเรียนรู้ ด้านสุขภาพอนามัย ด้านที่อยู่อาศัยและสภาพแวดล้อม ด้านการมีรายได้และมีงานทำ ด้านนันทนาการ ด้านกฎหมายและกระบวนการยุติธรรม และด้านการบริการสังคมทั่วไป ซึ่งผู้สูงอายุในพื้นที่ส่วนใหญ่มีการรับรู้ต่อการจัดสวัสดิการสังคมในระดับมาก และส่วนใหญ่มีการเข้าถึงสวัสดิการสังคมในระดับปานกลาง ความพึงพอใจของผู้สูงอายุต่อการจัดสวัสดิการสังคมในภาพรวมส่วนใหญ่จะอยู่ในระหว่าง 70-80 คะแนน จะมีเพียงสวัสดิการสังคมด้านกฎหมายและกระบวนการยุติธรรม ที่มีคะแนนต่ำกว่า 70 คะแนน (60-69 คะแนน) โดยมีจังหวัดเชียงใหม่ที่มีความต่างของคะแนนความพึงพอใจระหว่างในเขต อ.เมือง กับนอกเขต อ.เมืองในสวัสดิการสังคม 6 ด้าน มีเพียงด้านการศึกษาและการเรียนรู้ที่ไม่มีความต่างของคะแนน ส่วนจังหวัดที่มีความต่างของคะแนนในสวัสดิการบางด้าน ได้แก่ จังหวัดพะเยา จังหวัดน่าน จังหวัดเชียงราย โดยมีข้อเสนอแนวทางในการพัฒนาระบบสวัสดิการสังคมสำหรับผู้สูงอายุทั้ง 7 ด้านใน 5 เรื่องสำคัญ คือ (1) การสร้างความเข้าใจและพัฒนาช่องทาง การเข้าถึงบริการของผู้สูงอายุในชุมชน (2) การจัดทำข้อมูลผู้สูงอายุที่เกี่ยวข้องกับการจัดสวัสดิการสังคม ที่ครอบคลุมทั้ง 7 ด้าน (3) กิจกรรมที่ดำเนินการต้องมีความเหมาะสมและสอดคล้องกับวิถีชีวิตของผู้สูงอายุและบริบทของพื้นที่ (4) หน่วยงานภายนอกที่เกี่ยวข้องต้องทำการสนับสนุนในพื้นที่ที่มีศักยภาพไม่เพียงพอ และ (5) ทบทวนและปรับปรุงระเบียบข้อบังคับให้เหมาะสมกับบริบทและวัฒนธรรมของพื้นที่ โดยสรุป การจัดสวัสดิการสังคมที่เหมาะสมสำหรับผู้สูงอายุในระดับพื้นที่ ต้องมีข้อมูล ที่ครอบคลุม มีการดำเนินงานหรือกฎระเบียบที่สอดคล้องเหมาะสมกับบริบทของพื้นที่ และมีการหนุนเสริมจากหน่วยงานภายนอกที่เกี่ยวข้องอย่างเหมาะสมและต่อเนื่อง

คำสำคัญ