การสำรวจศักยภาพและพัฒนาฐานข้อมูลระบบภูมิสารสนเทศเมืองโบราณในแอ่งเชียงใหม่-ลำพูน เพื่อเป็นแนวทางพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงพื้นที่อย่างยั่งยืน

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสำรวจและวิเคราะห์ศักยภาพเมืองโบราณในแอ่งเชียงใหม่-ลำพูน พัฒนาระบบฐานข้อมูลภูมิสารสนเทศเมืองโบราณ และเสนอแนวทางพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงพื้นที่กลุ่ม เมืองโบราณในแอ่งเชียงใหม่-ลำพูน ใช้วิธีการวิจัยโดยการวิเคราะห์เรื่องราวจากเอกสาร (Content analysis) การสำรวจพื้นที่ การสังเกตการณ์ การพัฒนาระบบฐานข้อมูลภูมิสารสนเทศ และการวิเคราะห์ โดยการซ้อนทับชั??นข้อมูล (Overlay analysis) ผลวิจัยจำแนกกลุ่มเมืองโบราณจากการวิเคราะห์เรื่องราว เอกสาร คือ ช่วงเวลาสมัยหริภุญไชย พุทธศตวรรษที่13-19 ช่วงเวลาก่อตั้งอาณาจักรล้านนาและ พัฒนาการสูงสุด พุทธศตวรรษรายที่ 19-21 ช่วงเวลาล้านนาภายใต้การปกครองของพม่า พุทธศตวรรษที่ 21-23 และช่วงเวลาฟื้ นฟูบ้านเมืองล้านนา ตั้งแต่ พ.ศ.2317 เป็นต้นมา ผลวิเคราะห์ปัจจัยที่ตั้ง เส้นทาง คมนาคมเข้าถึง และองค์ประกอบเมืองโบราณ ร่วมกับปัจจัยสิ่งสนับสนุนการท่องเที่ยวของสิ่งดึงดูดใจ (Attraction) ความสะดวกในการเดินทางเข้าถึงแหล่งท่องเที่ยว (Access) สิ่งอำนวยความสะดวก (Amenities) ที่พัก (Accommodation) และกิจกรรม (Activities) บนระบบภูมิสารสนเทศ ของระยะเวลา เดินทางเชื่อมโยงระหว่างพื้นที่เมืองโบราณ จำแนกศักยภาพเชิงพื้นที่ของกลุ่มเมืองโบราณเพื่อการ ท่องเที่ยว ได้แก่ 1) กลุ่มเมืองโบราณในบริบทเมืองเชียงใหม่ เป็นกลุ่มเมืองโบราณในช่วงเวลาก่อตั้ง อาณาจักรล้านนาและพัฒนาการสูงสุด กลุ่มเมืองมีศักยภาพและการพัฒนาเชื่อมโยงได้กับการท่องเที่ยว เมืองเชียงใหม่ในปัจจุบัน ได้แก่ เวียงสวนดอก เวียงเจ็ดลิน เวียงบัว เวียงกุมกาม เวียงป่าแงะ และเวียงด้ง 2) กลุ่มเมืองโบราณในบริบทเมืองลำพูนและชานเมืองเชียงใหม่ ได้แก่ เมืองหริภุญไชย เวียงมโน เวียงท่ากาน เวียงเถาะ เวียงแม เมืองขาน เมืองควก เวียงป่าซาง และเวียงหนองผำ เป็นกลุ่มเมืองโบราณใน ช่วงเวลาหริภุญไชย ช่วงเวลาก่อตั้งอาณาจักรล้านนาและพัฒนาการสูงสุด และช่วงเวลาฟื้นฟูบ้านเมือง ล้านนา มีศักยภาพและการพัฒนาเชื่อมโยงได้กับเมืองหลักเมืองเชียงใหม่ และเมืองรองเมืองลำพูน และ 3) กลุ่มเมืองโบราณพื่นที่ชายขอบในบริบทท้องถิ่น มีลักษณะสอดคล้องเชื่อมโยงกับศักยภาพและการพัฒนา ภายใต้บริบทและทรัพยากรท้องถิ่น ได้แก่ กลุ่มเมืองย่อย เวียงหนองล่อง เวียงสะแกง เวียงหวาย และเมือง กลาง เมืองเดี่ยว ได้แก่ เมืองแกน เมืองกื้ด เวียงแก่น เมืองออน และเวียงหอด เกือบทั้งหมดเป็นเมืองใน ช่วงเวลาก่อตั้งอาณาจักรล้านนาและพัฒนาการสูงสุด ยกเว้นเวียงหอดที่อยู่ในช่วงเวลาหริภุญไชย อย่างไร ก็ดีการพัฒนาศักยภาพกลุ่มเมืองโบราณทั้งหมดจำเป็นต้องพิจารณาความเชื่อมโยงระบบเมืองในแอ่ง เชียงใหม่-ลำพูน อย่างบูรณาการร่วมกับการพัฒนาการท่องเที่ยวที่ตอบสนองความต้องการของทุกฝ่าย คำนึงถึงการดูและรักษามรดกวัฒนธรรมและระบบนิเวศพื้นที่เมืองโบราณในแอ่งเชียงใหม่-ลำพูน เพื่อ ความอย่างยั่งยืนต่อไป คำสำคัญ: ฐานข้อมูลระบบภูมิสารสนเทศ การท่องเทีย่ว แอ่งเชียงใหม่-ลำพูน

คำสำคัญ

ระดับความพร้อมของโครงการ