การศึกษาการคงที่ของการกลายพันธุ์และผลผลิตของสายพันธุ์ข้าวให้ผลผลิตสูงที่ได้จากการชักนำให้เกิดการกลายพันธุ์ในข้าวหอมมะลิ 105 ด้วยลำไอออนพลังงานต่ำ

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ ชื่อโครงการวิจัย : การศึกษาการคงที่ของการกลายพันธุ์และผลผลิตของสายพันธุ์ข้าวให้ผลผลิตสูงที่ได้จากการชักนำให้เกิดการกลายพันธุ์ในข้าวหอมมะลิ 105 ด้วยลำไอออนพลังงานต่ำ แหล่งทุนวิจัย : ทุนอุดหนุนงบประมาณแผ่นดินจากสำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ (วช) ในปีงบประมาณ 2553 ระยะเวลาการทำวิจัย: 1 ตุลาคม 2555 ถึงวันที่ 15 มิถุนายน 2556 งบประมาณ: 407,300 บาท คณะผู้วิจัย : ดร. บุญรักษ์ พันธ์ไชยศรี1 หัวหน้าโครงการวิจัย รศ. ดร. สมบูรณ์ อนันตลาโภชัย2 ผู้ร่วมโครงการวิจัย รศ. ดร. เหลียงเติ้ง ยู3,4 ผู้ร่วมโครงการวิจัย หน่วยงานที่สังกัด : 1สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ 2ภาควิชาชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ 3ภาควิชาฟิสิกส์ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ 4 Thailand Center of Excellence in Physics, Commission on Higher Education, 328 Sri Ayutthaya Rd., Bangkok, 10400, Thailand ได้ทำการตรวจสอบการคงที่ของการกลายพันธุ์ในข้าวขาวดอกมะลิ 105 พันธุ์กลาย 25 สายพันธุ์รุ่นที่ 5 พบข้าวหอมมะลิสายพันธุ์กลายที่มีความเสถียรที่ยังคงลักษณะเบื้องต้นของข้าวที่ให้ผลผลิตสูงทั้ง 25 สายพันธุ์ และได้คัดเลือกข้าวขาวดอกมะลิ 105 พันธุ์กลายที่มีลักษณะดีเด่นของลักษณะข้าวที่ให้ผลผลิตสูงที่มีลักษณะตามที่ต้องการคือต้นเตี้ย (semidwarf) ไม่ไวต่อช่วงแสง (photoperiod insensitive) มีการแตกกอที่มากกว่าปกติ (high tillering capacity) มีเมล็ดต่อรวงมาก (high number of seeds in panicle) ใบแข็งตรง (erect) ใบสีเขียวเข้ม มีลำต้นเล็กแต่สั้น (ไม่หักล้มในระยะเก็บเกี่ยว) จำนวน 6 สายพันธุ์ ได้แก่ สายพันธุ์ HyKOS3 สายพันธุ์ HyKOS3-1 สายพันธุ์ HyKOS7-1 สายพันธุ์ HyKOS16 สายพันธุ์ HyKOS21 และสายพันธุ์ HyKOS22 ได้ตรวจสอบลายพิมพ์ดีเอ็นเอในข้าว KDML105 และข้าวพันธุ์กลายหมายเลข HyKOS 3, 3-1, 7-1, 16, 21 และ22 โดยใช้เทคนิค Microsatellite marker กับ 10 คู่ไพรเมอร์โดยไพรเมอร์ที่ใช้ในการตรวจสอบได้แก่ RM1, RM6, RM126, RM152, RM153, RM164, RM172, RM211, RM214 และ RM264 โดยใช้เทคนิคพีซีอาร์ในการเพิ่มปริมาณดีเอ็นเอและตรวจสอบลายพิมพ์ดีเอ็นเอใน Acrylamide gel ที่ความเข้มข้น 6% พบว่า แถบดีเอ็นเอแถบหลัก (major band) ที่ได้ เมื่อเปรียบเทียบระหว่างข้าว KDML 105 กับข้าวพันธุ์กลายทั้ง 6 สายพันธุ์มีแถบดีเอ็นเอแถบหลักตรงกันในทั้ง 10 คู่ไพรเมอร์ที่นำมาตรวจสอบ แสดงให้เห็นว่าต้นข้าวพันธุ์กลายทั้ง 6 สายพันธุ์ เป็นข้าวพันธุ์กลายที่ได้จากการชักนำให้เกิดการกลายพันธุ์ในข้าวขาวดอกมะลิ 105 (KDML105) โดยยืนยันจากแถบดีเอ็นเอแถบหลักที่ตรงกัน (specific or unique DNA band) ในตัวอย่างข้าวทุกต้นที่นำมาทำการทดสอบ ในการศึกษาผลผลิตต่อไร่ของข้าวขาวดอกมะลิ 105 พันธุ์กลาย 4 สายพันธุ์ที่เพาะปลูกทั้งแบบนาดำและนาหว่านในฤดูการเพาะปลูกแสดงศักยภาพของข้าวให้ผลผลิตสูงเมื่อมีการบริหารจัดการแปลงทดลองที่ดีผลผลิตที่ได้ในข้าวจากการเพาะปลูกนาเขตชลประทานแบบเกษตรเคมี คือ ข้าวสายพันธุ์ HyKOS3-1 ให้ผลผลิตแบบนาดำ 1242.7?160.27 กิโลกรัม/ไร่ และแบบนาหว่าน 800.0?124.96 กิโลกรัม/ไร่ ข้าวสายพันธุ์ HyKOS7-1 ให้ผลผลิตแบบนาดำ 949.3?24.44 กิโลกรัม/ไร่ และแบบนาหว่าน 810.7?56.19 กิโลกรัม/ไร่ ข้าวสายพันธุ์ HyKOS16 ให้ผลผลิตแบบนาดำ 1162.6?112.38 กิโลกรัม/ไร่ และแบบนาหว่าน 741.3?48.88 กิโลกรัม/ไร่ ข้าวสายพันธุ์ HyKOS22 ให้ผลผลิตแบบนาดำ 1232.0?43.33 กิโลกรัม/ไร่ และแบบนาหว่าน 773.3?60.58 กิโลกรัม/ไร่

คำสำคัญ