การสำรวจโรคพืชที่เกิดจากเชื้อราในพืชต่างถิ่นและการเกิดโรคอุบัติใหม่ในพื้นที่เกษตรที่สูงของจังหวัดเชียงใหม่

บทคัดย่อ

รา Pamyrothecium เป็นสาเหตุโรคสำคัญในพืชหลากหลายทั่วโลก สามารถพบได้ทั้งในเขตร้อนชื้น และกึ่งร้อนชื้น รวมถึงประเทศไทย ราชนิดนี้เป็นสาเหตุของโรคใบจุด และใบไหม้ในพืชหลายชนิด สร้างความเสียหายในพืชเศรษฐกิจหลายวงศ์ อย่างไรก็ตามในประเทศ ไทยยังคงมีข้อมูลของรากลุ่มนี้ค่อนข้างน้อยและขาดข้อมูลการวินิจฉัยที่ชัดเจน ดังนั้นการศึกษาครั้งนี้จึงมีจุดประสงค์เพื่อสำรวจ เก็บรวบรวมรา และข้อมูลพืชอาศัย ระหว่างเดือนตุลาคม 2562 ถึง กุมภาพันธ์ 2563 ในพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่และแม่ฮ่องสอน ภาคเหนือของประเทศไทย ทำการศึกษาความสัมพันธ์ทางพันธุกรรรมของรา โดยใช้ข้อมูลทางสัณฐานวิทยา ร่วมกับข้อมูลทางอณูโมเลกุล โดยสามารถรวบรวมราได้ท้ังหมด 16 ไอโซเลท จากพืช 14 ชนิด แบ่งออกเป็น 9 วงศ์ได้แก่ Aristolochiaceae Asteraceae Bignoniaceae Commelinaceae Cucurbitaceae Fabaceae Lamiaceae Rubiaceae แ ล ะSolonaceae จากนั้นทำการวิเคราะห์ลำดับนิวคลิโทไทด์ของรา ในตา แหน่ง Internal transcribed spacers (ITS), RNA polymerase II second largest subunit (RPB2), ?-tubulin (tub2) และ calmodulin (cmdA) พบว่า จัดจำแนกราได้ 4 ชนิด คือ Paramyrothecium breviseta จำนวน 2 ไอโซเลท P. eichhorniae จำนวน 5 ไอโซเลท P. foliicola จำนวน 1 ไอโซเลท ในการศึกษาครั้งนี้ได้ค้นพบรา P. vignicola ซึ่งเป็นราชนิดใหม่ของโลกและการศึกษาครั้งนี้เป็นการรายงานรา P. breviseta และ P.foliicola เป็นคร้ังแรกของประเทศไทย สายพนัธุ์เหล่านี้ได้รับการยืนยันว่าเป็นสาเหตุของโรคใบจุด ผ่านการทดสอบการก่อโรค นอกจากนี้การทดสอบการก่อโรคในการเข้าทำลายพืชอาศัยต่างชนิดของ Coffea arabica Commelina benghalensis Glycine max แล Dieffenbachia seguine แสดงให้เห็นช่วงพืชอาศยัหลายตัวสำหรับราชนิดนี้ ดังนั้นรา Paramyrothecium ที่พบในประเทศไทย มีพืชอาศัยที่กว้างมีความสามารถในการเข้าทำลาย พืชต่างวงศ์ (host jump ability) และจำเป็นต้องมีการวิจัยเพิ่มเติมเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างพืชอาศัยกับรา Paramyrothecium ที่ทำให้เกิดจุดใบและการจัดการความเครียดจากสิ่งมีชีวิตและสิ่งมีชีวิตที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศอาจส่งผลต่อสุขภาพของพืชและความอ่อนแอต่อโรค ดังนั้นการระบุและติดตามชุมชนของราในสิ่งแวดลอ้มอย่างเหมาะสม จึงมีความสำคัญต่อการทำความเข้าใจโรคอุบัติใหม่ และสำหรับการดำเนินการตามกลยุทธ์การจัดการโรค

คำสำคัญ