การจัดการขยะอิเล็กทรอนิกส์ในบริบทของภาครัฐ เอกชน และประชาชนในภาคใต้ของประเทศไทย

บทคัดย่อ

ขยะอิเล็กทรอนิกส์มีปริมาณเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว อีกทั้งมีความเป็นอันตรายมากกว่าขยะทั่วไปเนื่องจากมีองค์ประกอบของสารพิษจำนวนมาก ซึ่งสามารถปนเปื้อนสู่สิ่งแวดล้อมและส่งผลต่อสุขภาพของมนุษย์ได้ งานวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษารูปแบบการจัดการขยะอิเล็กทรอนิกส์ของภาครัฐและภาคประชาชนในภาคใต้ กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัย คือ หน่วยงานราชการ 70 หน่วยงาน และ ประชาชนในภาคใต้จำนวน 1600 คน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมคือ แบบสัมภาษณ์ และแบบสอบถาม ผลการศึกษพบว่า ขยะอิเล็กทรอนิกส์ได้จัดการรวมกับขยะอันตรายชุมชน โดยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) มีบทบาทหลักในการจัดการขยะอิเล็กทรอนิกส์ อปท. มีหน้าที่เก็บรวบรวม องค์การบริหารส่วนจังหวัด (อบจ.) รับผิดชอบค่าขนส่งและกำจัด ซึ่งแบ่งรูปแบบการจัดการออกเป็น 4 รูปแบบ คือ 1) รวบรวมหลอดไฟและแบตเตอรี่ส่งกำจัด 2) รวบรวมหลอดไฟ แบตเตอรี่ และขยะอิเล็กทรอนิกส์บางประเภทส่งกำจัด 3) รวบรวมหลอดไฟ แบตเตอรี่ และขยะอิเล็กทรอนิกส์ทุกประเภทส่งกำจัด 4) รวบรวมหลอดไฟ และแบตเตอรี่ส่งกำจัด และจัดเก็บขยะอิเล็กทรอนิกส์บางประเภท ซึ่งประชาชนมีความรู้ระดับมากเกี่ยวกับการทิ้ง และการจัดการขยะอิเล็กทรอนิกส์ ร้อยละ 67.4 แต่ประชาชนไม่เคยได้รับรู้ข่าวสารและกิจกรรมการรณรงค์เกี่ยวกับการจัดการขยะอิเล็กทรอนิกส์ประมาณร้อยละ 50 และประชาชนส่วนใหญ่ไม่เคยเข้าร่วมกิจกรรมการรณรงค์เกี่ยวกับการจัดการทิ้งขยะอิเล็กทรอนิกส์ มากกว่าร้อยละ 70 การรับข่าวสาร (B=.079, t=4.350, p-value=.000) ทัศนคติ (B=.079, t=4.350, p-value=.000) มีผลต่อการปฏิบัติเกี่ยวกับการทิ้ง และการจัดการขยะอิเล็กทรอนิกส์ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ .01 ในขณะที่ความรู้ไม่มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญกับการปฏิบัติ การปฏิบัติเมื่อเครื่องใช้ไฟฟ้าและอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์เสีย เสื่อมสภาพ หรือไม่ต้องการใช้แล้วส่วนมากประชาชนนำไปซ่อมเพื่อนำกลับมาใช้ใหม่ร้อยละ 44.5 รองลงมาคือ เก็บไว้ที่บ้านเฉย ๆ และขายร้านของเก่า/ร้านสินค้ามือสอง ร้อยละ 29.6 และ 14.9 ตามลำดับ ส่วนอายุการใช้งานของเครื่องใช้ไฟฟ้าและอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์มีอายุการใช้งานยาวนานขึ้นกว่า 10 ปีก่อน สำหรับการจัดการขยะอิเล็กทรอนิกส์ในอนาคต ควรมีมาตรการทางกฎหมายในการจัดการขยะอิเล็กทรอนิกส์ และภาครัฐควรกำหนดให้ประชาชนมีส่วนรับผิดชอบในการจัดการขยะอิเล็กทรอนิกส์ และกำหนดให้ผู้ผลิต หรือผู้นำเข้ามีส่วนรับผิดชอบในการจัดการขยะอิเล็กทรอนิกส์

คำสำคัญ

ระดับความพร้อมของโครงการ