โครงการวิจัยและพัฒนาต่อยอดภูมิปัญญาการใช้ประโยชน์พืชสมุนไพรและยาพื้นบ้านของชุมชนบนพื้นที่สูง

บทคัดย่อ

โครงการวิจัยและพัฒนาต่อยอดภูมิปัญญาการใช้ประโยชน์พืชสมุนไพรและยาพื้นบ้านของชุมชนบนพื้นที่สูง โครงการย่อยที่ 1 การใช้ประโยชน์และสร้างมูลค่าเพิ่มพืชสมุนไพรและยาพื้นบ้านจากภูมิปัญญาท้องถิ่นและอัตลักษณ์พื้นที่สูงรวบรวมองค์ความรู้ตำรับยาพื้นบ้าน/สมุนไพรกลุ่มโรคสำคัญ 5 พื้นที่ ได้แก่ 1) บ้านห้วยมะซาง พบมีผู้รู้/หมอยาพื้นบ้าน จำนวน 2 ราย และมียาพื้นบ้าน 10 องค์ความรู้ (โครงการพัฒนาพื้นที่สูงฯวาวี) 2) บ้านสมุนใหม่ พบผู้รู้/หมอยาพื้นบ้าน จำนวน 3 ราย และมียาพื้นบ้าน 7 องค์ความรู้ บ้านละเบ้ายา พบผู้รู้/หมอยาพื้นบ้าน จำนวน 1 ราย และมียาพื้นบ้าน 4 องค์ความรู้ (โครงการพัฒนาพื้นที่สูงฯ สะเนียน) 3) บ้านปางยาง พบผู้รู้/หมอยาพื้นบ้าน จำนวน 3 ราย และมียาพื้นบ้าน 12 องค์ความรู้ บ้านขุนกูน พบผู้รู้/หมอยาพื้นบ้าน จำนวน 2 ราย และมียาพื้นบ้าน 5 องค์ความรู้ (โครงการพัฒนาพื้นที่สูงฯ ปางยาง) 4) บ้านแม่หลองหลวง พบผู้รู้/หมอยาพื้นบ้าน จำนวน 1 ราย และมียาพื้นบ้าน 14 องค์ความรู้ บ้านบูแมะ พบผู้รู้/หมอยาพื้นบ้าน จำนวน 1 ราย และมียาพื้นบ้าน 7 องค์ความรู้ (โครงการพัฒนาพื้นที่สูงฯ สบโขง) 4) บ้านห้วยเป้า พบผู้รู้/หมอยาพื้นบ้าน จำนวน 2 ราย และมียาพื้นบ้าน 6 องค์ความรู้ (โครงการพัฒนาพื้นที่สูงฯ ห้วยเป้า)คุ้มครองตำรับยาพื้นบ้านและขึ้นทะเบียนหมอยาพื้นบ้าน จำนวน 3 ตำรับ ในพื้นที่ โหล่งขอด ได้แก่ ตำรับสมุนไพรแก้โรคลม ตำรับสมุนไพรรักษานิ่ว ตำรับสมุนไพรอบตัวศึกษาวิธีการเพาะปลูกพืชสมุนไพรที่มีศักยภาพร่วมกับเกษตรกรให้มีมาตรฐาน ได้เก็บข้อมูลการปลูกสมุนไพร 3 ชนิด (อายุ 2 ปี) ขมิ้น ขิง และไพล ได้แก่ น้ำหนักหัว ความหนาของหัว ความยาวของหัว จำนวนเหง้า ความหนาของเหง้า ขนาดรอบวงด้านใน ขนาดรอบวงด้านนอก ความสูงของต้น ความยาวของใบ ความกว้างของใบ ความยาวของข้อ-ปล้องของหัว น้ำหนักสด ใน 6 พื้นที่ คือ ห้วยเป้า โหล่งขอด ปางมะโอ ดอยปุย แม่มะลอ สบโขง และปางหินฝน และศึกษาวิธีการเพาะปลูกพืชสมุนไพรที่มีศักยภาพเบื้องต้น 1 ชนิด คือ มะขามเครือ จำนวน 200 ต้น ในพื้นที่ 2 แห่ง คือ ห้วยเป้า และโหล่งขอดสนับสนุนการอนุรักษ์และฟื้นฟูการปลูกพืชสมุนไพรในยาพื้นบ้าน สำหรับใช้ประโยชน์ในชุมชนทดแทนการเก็บหาจากป่า 2 ชนิด ได้แก่ 1) เฮาะที จำนวน 60 ต้น ณ โครงการฯ สบโขง 2) สังหยู จำนวน 650 ต้น ในพื้นที่ 4 แห่ง คือ แม่สอง ป่ากล้วย โหล่งขอด และดอยปุย สนับสนุนการอนุรักษ์และฟื้นฟูการใช้ประโยชน์ยาพื้นบ้านในชุมชน 5 พื้นที่ 13 ตำรับ/เรื่อง ได้แก่ กล้วยอัดเม็ด บ้านป่าเกี๊ยะ (ศูนย์ฯ ห้วยน้ำขุ่น) ผลิตภัณฑ์เครื่องดื่มสมุนไพรขับสารพิษ ประเภทยาต้ม/ชาชง (ศูนย์ฯ ห้วยส้มป่อย) ผลิตภัณฑ์เครื่องดื่มสมุนไพรสังหยู ประเภทยาต้ม/ชาชง (ป่ากล้วย) ลูกประคบน้ำ (โป่งคำ) ตำรับยาสมุนไพรอบตัว ตำรับยาสมุนไพรแก้โรคลมทุกชนิด ตำรับยาสมุนไพรรีแพร์ ตำรับยาสมุนไพรบำรุงร่างกาย (ท่านชาย) ตำรับยาสมุนไพรรักษาบ่าโหกเลือด (ใช้อบ) ตำรับยาสมุนไพรแก้บ่าโหก (ต้มดื่ม) และตำรับยาสมุนไพรรักษาโรคนิ่ว (โหล่งขอด)

คำสำคัญ

ระดับความพร้อมของโครงการ