การพัฒนาตำรับสเปรย์สมุนไพรที่มีคุณภาพด้านความคงตัว ความปลอดภัย และประสิทธิผลในการบรรเทาอาการข้อเข่าเสื่อมระดับปฐมภูมิ

บทคัดย่อ

งานวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์การวิจัยหลักเพื่อพัฒนาตำรับสเปรย์สมุนไพรที่มีคุณภาพด้านความคงตัว ความปลอดภัย และประสิทธิผลในการบรรเทาอาการข้อเข่าเสื่อมระดับปฐมภูมิ วิธีดำเนินการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมและวิจัยเชิงทดลอง แบ่งออกเป็น 2 ระยะ ดังนี้ ระยะที่ 1 พัฒนาตำรับสเปรย์สมุนไพรที่มีฤทธิ์ร้อน และฤทธิ์เย็น ในการบรรเทาอาการข้อเข่าเสื่อมที่มีคุณภาพด้านความคงตัว และความปลอดภัย ระยะที่ 2 ศึกษาประสิทธิผล ของการใช้สเปรย์สมุนไพรที่มีฤทธิ์ร้อน และฤทธิ์เย็น ในการบรรเทาอาการข้อเข่าเสื่อมระดับปฐมภูมิ โดยศึกษาในผู้รับบริการที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลเมืองยาง อำเภอชำนิ จังหวัดบุรีรัมย์ ที่วินิจฉัยว่าเป็นโรคข้อเข่าเสื่อม ใช้วิธีการสุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง จำนวน 50 ราย โดยมีผลการตรวจเข่าเสื่อมประเภทจับโปงแห้ง จำนวน 30 ราย ได้รับการสุ่มแบ่งเป็น 2 กลุ่ม กล่าวคือเป็นกลุ่มที่ได้รับตำรับสเปรย์สมุนไพรที่มีฤทธิ์ร้อน จำนวน 15 คนและกลุ่มที่ได้รับสเปรย์สมุนไพรที่เป็นยาหลอกจำนวน 15 คน และจับโปงน้ำ จำนวน 20 ราย ได้รับการสุ่มแบ่งเป็น 2 กลุ่ม กล่าวคือเป็นกลุ่มที่ได้รับตำรับสเปรย์สมุนไพรที่มีฤทธิ์เย็น จำนวน 10 คนและกลุ่มที่ได้รับสเปรย์สมุนไพรที่เป็นยาหลอกจำนวน 10 คน แต่ละกลุ่มได้รับสเปรย์สมุนไพร วันละ 2 ครั้ง เป็นเวลา 3 เดือน ตัวแปรที่ใช้ในการศึกษา ประกอบด้วย 1) ข้อมูลพื้นฐานเกี่ยวกับผู้ตอบแบบสอบถาม 2) ระดับความปวด Visual Analoue Scales: VAS) 3) ช่วงองศาการเคลื่อนไหวของข้อเข่าในการงอ-เหยียดเข่า 4) แบบประเมินข้อเข่า Knee and Osteoarthritis Outcome Score (KOOS) สถิติที่ใช้วิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน สถิติ Dependent Samples t-test ผลการวิจัยปรากฏดังนี้ 1) ตำรับสมุนไพรที่มีศักยภาพในการบรรเทาอาการข้อเข่าเสื่อมระดับปฐมภูมิ ที่มีฤทธิ์ร้อน สำหรับลมจับโปงแห้ง จำนวน 6 ชนิด ได้แก่ ยาไพล ยาเถาวัลย์เปรียง ยาขมิ้นชัน ยามะรุม ยาพลู ยาขิง และตำรับสมุนไพรที่มีศักยภาพในการบรรเทาอาการข้อเข่าเสื่อมระดับปฐมภูมิ ที่มีฤทธิ์เย็น สำหรับลมจับโปงน้ำ จำนวน 4 ชนิด ได้แก่ ยาห้าราก ยาฟ้าทะลายโจร ยาว่านนางคำ ยาเขียวหอม 2) ตำรับสเปรย์สมุนไพรที่มีฤทธิ์ร้อนสำหรับลมจับโปงแห้ง สามารถลดการปวด บวม เพิ่มความสามารถในการงอ-เหยียดเข่า และลดความรุนแรงของข้อเข่าเสื่อม ได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P<0.05) 3) ตำรับสเปรย์สมุนไพรที่มีฤทธิ์เย็นสำหรับลมจับโปงน้ำ สามารถลดการปวด บวม เพิ่มความสามารถในการงอ-เหยียดเข่า และลดความรุนแรงของข้อเข่าเสื่อม ได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P<0.05)คำสำคัญ: ตำรับสเปรย์สมุนไพร คุณภาพความคงตัว คุณภาพความปลอดภัย ประสิทธิผล ข้อเข่าเสื่อมระดับปฐมภูมิ

คำสำคัญ

ระดับความพร้อมของโครงการ