การพัฒนาขีดความสามารถด้านการผสมเทียมแพะของเกษตรกรในกลุ่มจังหวัดร้อย แก่น สาร สินธุ์ ชัย บุ รินทร์ เลย

บทคัดย่อ

การพัฒนาขีดความสามารถด้านการผสมเทียมแพะของเกษตรกรในกลุ่มจังหวัดร้อยแก่น สาร สินธุ์ ชัย บุ รินทร์ เลย มีวัตถุประสงค์หลักเพื่อ (1) เพิ่มขีดความสามารถในการผลิตแพะของเกษตรกรในกลุ่มจังหวัด ร้อยเอ็ด ขอนแก่น มหาสารคาม กาฬสินธุ์ ชัยภูมิ บุรีรัมย์ สุรินทร์ และเลย และ (2) ใช้วิธีการผสมเทียมแบบมุ่งเป้าในการยกระดับพันธุกรรมแพะและสร้างมูลค่าเพิ่ม ดังนั้น การผสมเทียมแบบมุ่งเป้า จึงหมายถึง การผสมเทียมแพะ เพื่อให้แพะตั้งท้องอย่างมีประสิทธิภาพ โดยมีเป้าหมายให้ได้ลูกแพะ 3 ครอกในระยะเวลา 2 ปี ประกอบด้วย 3 แผนกิจกรรมหลักและ 6 กิจกรรมย่อย สามารถสรุปผลการวิจัยและดำเนินกิจกรรมโครงการวิจัย ได้ดังนี้ แผนกิจกรรมที่ 1 การจัดการความรู้การผสมเทียมแบบมุ่งเป้า ประกอบด้วย 3 กิจกรรมย่อย ได้แก่ 1 การประชุมวางแผนกิจกรรมการวิจัย 2 การจัดการความรู้ การถอดบทเรียน และการสังเคราะห์ความรู้ และ 3 การตรวจเยี่ยมฟาร์ม และวางแผนการเตรียมแม่พันธุ์ก่อนการผสมเทียม ผลการศึกษาพบว่า (1) การพัฒนาด้านคุณภาพน้ำเชื้อ โดยการใช้สารละลายเจือจางน้ำเชื้อ AndroMed? และเสริมด้วย Equex STM Paste ส่งผลให้คุณภาพน้ำเชื้อแช่แข็งดีขึ้น เมื่อเทียบกับกลุ่มเปรียบเทียบ (2) ช่วงเวลาที่เหมาะสมในการผสมเทียม พบว่าช่วงเวลาที่เหมาะสมคือ กรณีที่เป็นสัดธรรมชาติให้ผสมเทียม 2 ครั้ง ห่างกัน 12-24 ชั่วโมง ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับระยะเวลาของการแสดงอาการเป็นสัด กรณีที่เป็นสัดด้วยการเหนี่ยวนำการเป็นสัดโดยใช้ฮอร์โมน ให้ผสมเทียมหลังจากที่แพะยืนนิ่ง 12 ชั่วโมง AM-PM RULE) และผสมเทียมซ้ำอีกครั้งเมื่อครบ 8 ชั่วโมง (3) การเหนี่ยวนำการเ ป็นสัดที่มีประสิทธิภาพและผสมเทียม โดยใช้ฮอร์โมน CIDR ร่วมกับ PGF หรือ การไม่ใช้ฮอร์โมนโพรเจสเตอโรน ( Progesterone free) ส่งผลให้อัตราการผสมติดดีขึ้นเมื่อเทียบกับใช้ฮอร์โมนเพียงชนิดเดียว (4) การเหนี่ยวนำการตกไข่และผสมเทียมแบบกำหนดเวลาส่วนกรณีที่เหนี่ยวนำการตกไข่และผสมเทียมแบบกำหนดเวลา ให้ผสมเทียมเมื่อฉีดฮอร์โมนเข็มสุดท้าย ( Cosynchronization) วิธีการนี้ไม่จำเป็นต้องมีการจับสัด และ (5) การผสมเทียมแบบมุ่งเป้า ผลที่ได้คือ แพะตั้งท้องครั้งแรก 5 เดือน และเลี้ยงลูกแพะ 3 เดือน รวม 8 เดือน ในเดือนสุดท้ายของการเลี้ยงลูก ทำการเหนี่ยวนำการตกไข่และผสมเทียมแบบกำหนดเวลา และปล่อยให้แพะตั้งท้องครั้งที่สองอีก 5 เดือน และเลี้ยงลูกแพะ 3 เดือน ดังนั้น ครอกที่ 2ใช้เวลารวม 1 16 เดือน โดยไม่ส่งผลกระทบต่อสุขภาพสัตว์ แผนกิจกรรมที่ 2 การทดสอบการผสมเทียมแบบมุ่งเป้า เปรียบเทียบวิธีการเหนี่ยวนำการตกไข่และผสมเทียมแบบกำหนดเวลา 2 วิธี คือ 1) 7-day Co-Synch+ CIDR? และ 2) 14-day Co-Synch+ CIDR? ใช้แพะเพศเมียจำนวน 30 ตัว ผลการศึกษาพบว่าอัตราการผสมติดของทั้ง 2 วิธี ไม่มีความแตกต่างกัน P>0.05) อัตราการผสมติดเฉลี่ย 63.3% (19/30 ตัว) ดังนั้นสามารถใช้วิธีการเหนี่ยวนำการตกไข่และผสมเทียมแบบกำหนดเวลาได้ ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับความสะดวกของนักวิชาการและเกษตรกร อย่างไรก็ตาม เพื่อให้ได้ลูกแพะ 3 ครอก/ 2 ปี จำเป็นต้องปรับวิธีการจัดการหลังคลอดและก การผสมเทียมซ้ำ ( Re-synchronization) ภายในระยะเวลาที่กำหนด คือ 3 เดือนหรือ 12 สัปดาห์ หลังคลอด แผนกิจกรรมที่แผนกิจกรรมที่ 3 การเพิ่มขีดความสามารถด้านการผสมเทียมของเกษตรกรการเพิ่มขีดความสามารถด้านการผสมเทียมของเกษตรกร การติดตามประเมินผลในการติดตามประเมินผลในกลุ่มจังหวัดและการให้คำปรึกษา กลุ่มจังหวัดและการให้คำปรึกษา ประกอบด้วย ประกอบด้วย 2 กิจกรรมย่อย ได้แก่ กิจกรรมย่อย ได้แก่ 1)) การเพิ่มขีดความสามารถด้านการผสมการเพิ่ม…

ระดับความพร้อมของโครงการ