การสร้างสรรค์นวัตกรรมศิลปะการแสดงเพลงพื้นบ้านภาคกลางร่วมสมัย เพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวชุมชน กรณีศึกษาชุมชนสามชุก อำเภอสามชุก จังหวัดสุพรรณบุรี

บทคัดย่อ

การสร้างสรรค์นวัตกรรมศิลปะการแสดงเพลงพื้นบ้านภาคกลางร่วมสมัย เพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวชุมชน กรณีศึกษาชุมชนสามชุก อำเภอสามชุก จังหวัดสุพรรณบุรี” เป็นงานวิจัยแบบผสมผสาน (Mixed Method) ระหว่างการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) และการวิจัยเชิงสร้างสรรค์ (Creative Research) โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาและสร้างสรรค์การแสดงร่วมสมัยจากข้อมูลวิถีชีวิตความเป็นอยู่และเพลงพื้นบ้านภาคกลาง 2) สร้างกระบวนการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วม และนำเสนอนวัตกรรมศิลปะการแสดงเพลงพื้นบ้านร่วมสมัยแก่เยาวชน คนในชุมชน ศิลปินพื้นบ้าน และผู้ชมร่วมสมัย 3) ศึกษาวิเคราะห์ผลการสื่อสาร (Message) ของนวัตกรรมศิลปะการแสดงเพลงพื้นบ้านร่วมสมัย ในบทบาทการส่งเสริมการท่องเที่ยวชุมชน โดยใช้เครื่องมือในการเก็บรวบรวมข้อมูลจากการสัมภาษณ์ และสังเกตการณ์กับกลุ่มตัวอย่าง ผลการวิจัยพบว่า 1) บริบทของเพลงพื้นบ้านภาคกลาง เป็นสื่อพื้นบ้านด้านกิจกรรมที่สะท้อนให้เห็นถึงภูมิปัญญาของชุมชนได้อย่างชัดเจน มีพัฒนาการไปตามยุคสมัย ไม่มีโครงสร้างตายตัว สามารถปรับเปลี่ยนให้เหมาะสมต่อการนำไปใช้และยุคสมัย มีจุดประสงค์หลัก คือ ความบันเทิง ความสนุกสนาน และการจรรโลงวัฒนธรรมแก่สังคม เพลงพื้นบ้านยังถือว่าเป็นเครื่องมือในการสื่อสารให้เห็นถึงวิถีชีวิต ระเบียบแบบแผนของสังคม ซึ่งในแต่ละเพลงจะมีฉันทลักษณ์ หรือคำกลอนแบบกลอนหัวเดียวเหมือนกัน วิธีการร้องรับแบบลูกคู่ สามารถเพิ่มความยาวของประโยค หรือการตัดคำให้สั้นลง ใช้วิธีร้องแบบทำนอง หรือการด้นสดคล้ายคลึงกัน ซึ่งเพลงพื้นบ้านที่ยังคงดำรงอยู่ในปัจจุบัน ได้แก่ เพลงอีแซว เพลงฉ่อย เพลงเรือ และเพลงทรงเครื่อง 2)กระบวนการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมของการสร้างสรรค์นวัตกรรมศิลปะการแสดงเพลงพื้นบ้านภาคกลางร่วมสมัยนี้ 6 ขั้นตอน คือ รู้จัก รู้ตัว รู้เป้าหมาย, จับเข่าคุย, อยากจะบอก อยากจะเล่า, เฟ้นหากูรู เสริมคลังรู้, ชวนคิด ชวนทดลองให้รู้ และเปิดโลกกว้าง ฟังด้วยรอยยิ้ม 3) การสร้างสรรค์นวัตกรรมเพลงพื้นบ้านภาคกลางร่วมสมัย โดยใช้หลักการของการสร้างสรรค์ละครและเพลงพื้นบ้าน คือ ช่วงก่อนการสร้างสรรค์การแสดง (Pre-Production), ช่วงสร้างสรรค์การแสดง (Production) และช่วงหลังการสร้างสรรค์การแสดง (Post-Production) 4) ผลสื่อสารของผลงานการสร้างสรรค์นวัตกรรมเพลงพื้นบ้านภาคกลางร่วมสมัย ในบทบาทของการส่งเสริมการท่องเที่ยวชุมชน สามารถเป็นสื่อที่สร้างสาร (Message) ส่งต่อไปยังผู้ชม หรือผู้รับสารได้ โดยสามารถแบ่งการสื่อสารออกเป็น 3 ระดับ คือ สร้างประสบการณ์ทางตรงและทางอ้อม, สร้างการเรียนรู้และรับรู้, สร้างการบอกต่อและคิดต่อ นวัตกรรมศิลปะการแสดงเพลงพื้นบ้านภาคกลางร่วมสมัยนี้ นำเสนอแหล่งท่องเที่ยวของชุมชนตลาดสามชุก โดยนำเอกลักษณ์ของชุมชนเสนอผ่านกระบวนการสร้างสรรค์การเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมระหว่างผู้วิจัย เยาวชน คนในชุมชน และศิลปินพื้นบ้าน ให้ได้แก่นความคิดในการสร้างสรรค์เรื่องราวการบอกเล่าให้ผู้ชมเกิดประสบการณ์ พร้อมทั้งสัมผัสบรรยากาศวิถีชีวิตของชุมชน เพื่อให้เกิดความภาคภูมิใจ หวงแหนชุมชนตัวเอง และให้แง่คิดกับผู้ชม

คำสำคัญ

ระดับความพร้อมของโครงการ