การศึกษาสถานการณ์การใช้และการได้รับสัมผัสวัตถุให้ความหวานแทนน้ำตาลในประเทศไทย (ปีที่ 3)

บทคัดย่อ

ปัจจุบันประเทศไทยอนุญาตให้ใช้สารให้ความหวานแทนน้ำตาลรวม 9 ชนิด ได้แก่ acesulfame-K, alitame, aspartame, neotame, cyclamate, saccharin, sucralose, thaumatin และ steviol glycosides เพื่อตอบรับนโยบายลดการบริโภคน้ำตาลภาคอุตสาหกรรมมีการใช้สารให้ความหวานแทนน้ำตาลเพิ่มมากขึ้น เพื่อความปลอดภัยของผู้บริโภคจึงมีความสำคัญที่ต้องมีโครงการการศึกษาสถานการณ์การใช้และการได้รับสัมผัสวัตถุให้ความหวานแทนน้ำตาลในประเทศไทยโดยอาศัยหลักการของการประเมินความเสี่ยง (Risk assessment) การศึกษาวิจัยนี้เป็นโครงการวิจัยระยะเวลา 3 ปี เริ่มตั้งแต่ปีที่ 1 ระหว่างปี 2563-2564 ตามงบประมาณสนับสนุนจากสำนักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร (องค์การมหาชน) หรือ สวก. รหัสโครงการ POP6305030970 (25/2/2563-24/ 2/2564) ปีที่ 2 ระหว่างปี 2565 - 2566 รหัสโครงการ POP6305030420 (1/2/2565-31/1/66) และปีที่ 3 ในปี 2566 รหัสโครงการ POP6605032020 (28/4/2566-27/12/66) การดำเนินการวิจัยมีการดำเนินการตามขั้นตอนเป็นลำดับดังนี้ คือมีการดำเนินการโดยการสำรวจตลาดเกี่ยวกับสถานการณ์การใช้สารให้ความหวานแทนน้ำตาลในผลิตภัณฑ์อาหารและเครื่องดื่ม การเตรียมเครื่องมือ (แบบสอบถาม และ สมุดภาพ) การเก็บข้อมูลการบริโภค การวิเคราะห์สารให้ความหวานแทนน้ำตาลในผลิตภัณฑ์อาหารและเครื่องดื่ม การประเมินการได้รับสัมผัสสารให้ความหวานแทนน้ำตาล การประเมินความเสี่ยงโยการเปรียบเทียบกับค่า acceptable daily intake ของสารให้ความหวานแทนน้ำตาลแต่ละชนิด การประชุมผู้มีส่วนได้เสียเพื่อรับฟังความคิดเห็นและข้อเสนอแนะ และ รายงานฉบับสมบูรณ์ โดยการดำเนินการวิจัยตลอด 3 ปี ดำเนินการภายใต้การรับรองจริยธรรมที่ต่ออายุทุกปี คือ MUSSIRB No. 2020/093(B1) 14 เมษายน 2563 (ปี 1), 14 เมษายน 2564 (ปี 2) และ 14 เมษายน 2565 (ปี 3) เพื่อสำรวจการบริโภคอาหารและเครื่องดื่มที่มีการใช้สารให้ความหวานแทนน้ำตาลในประชากรไทย กลุ่มเป้าหมาย 5 ช่วงอายุ คือ ช่วงอายุ 3-9 ปี, 10-18 ปี, 19-39 ปี, 40-59 ปี และ 60 ปีขึ้นไป จำนวนประชากรที่ศึกษาทั้งสิ้น 2,114 คน ซึ่งอาศัยในพื้นทีสุ่มเพื่อเป็นตัวแทนของภูมิภาคจำนวน 5 จังหวัด ได้แก่ กรุงเทพมหานคร พระนครศรีอยุธยา เชียงใหม่ อุบลราชธานี และสงขลา การสำรวจตลาดอาหารและเครื่องดื่มดำเนินการตามหมวดหมู่อาหารและเครื่องดื่มตามประกาศกระทรวงสาธารณสุขฉฉบับที่ 444 พ.ศ. 2566 เพื่อทราบจำนวนอาหารและเครื่องดื่มที่ใส่สารให้ความหวานแทนน้ำตาล ณ. ช่วงเวลานั้น (ช่วงเดือนมีนาคม 2563-พฤษภาคม 2563) การเตรียมเครื่องมือการวิจัยเริ่มจากการถ่ายภาพอาหารและเครื่องดื่มที่สำรวจได้จากการสำรวจตลาดเพื่อจัดเตรียมสมุดภาพสำหรับช่วยทบทวนความจำของผู้บริโภคขณะสัมภาษณ์การบริโภค แบบสอบถามที่จัดทำขึ้นประกอบด้วย 2 ส่วน คือ ส่วนที่ 1 เป็นแบบสอบถามข้อมูลทั่วไป ข้อมูลน้ำหนัก/ส่วนสูง ความรู้ ทัศนคติ และการใช้สารให้ความหวานแทนน้ำตาล ส่วนที่ 2 เป็นแบบสอบถามความถี่อาหารบริโภคกึ่งปริมาณ (Semi-FFQ) แบบสอบถามผ่านการทดสอบความเชื่อมั่นเพื่อดูความสัมพันธ์ของแบบสอบถามในรายหัวข้อ โดยมีค่า Cronbach’s Alpha ที่ 0.9 ข้อมูลการบริโภคทั้งหมดได้มีการจัดการข้อมูลโดยแบ่งเป็น 2 ส่วน ส่วนที่ 1 การคำนวณปริมาณการบริโภคอาหารและเครื่องดื่มที่ใส่สารให้ความหวานแทนน้ำตาลมีการคำนวณในรูปแบบของประชากรทั้งหมด (per capita) และ รูปแบบของผู้ที่บริโภค (eater only) ปริมาณการบริโภคของผู้บริโภคแต่ละกลุ่มแสดงเป็นค่าเฉลี่ยและเปอร์เซ็นไทล์ในหน่วยกรัมต่อกิโลกรัมของน้ำหนักตัวต่อวันซึ่งใช้ในการคำนวณการสัมผัสในปีที่ 3 ของการศึกษาวิจัย ในส่วนที…

ระดับความพร้อมของโครงการ