การพัฒนาการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนโดยใช้ชุมชนเป็นฐานแบบมีส่วนร่วมของเขตห้ามล่าสัตว์ป่าดูนลำพันจังหวัดมหาสารคาม

บทคัดย่อ

แผนการวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาศักยภาพ ผลกระทบและสถานการณ์ปัจจุบันของเขตห้ามล่าสัตว์ป่าดูนลำพันจังหวัดมหาสารคาม 2) เพื่อศึกษาเงื่อนไขและข้อจำกัดในหน่วยงานที่เกี่ยวข้องและชุมชนโดยรอบต่อการพัฒนาการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนของเขตห้ามล่าสัตว์ป่าดูนลำพันจังหวัดมหาสารคาม 3) เพื่อพัฒนาการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนโดยใช้ชุมชนเป็นฐานแบบมีส่วนร่วมของเขตห้ามล่าสัตว์ป่าดูนลำพันจังหวัดมหาสารคามใช้วิธีวิจัยแบบผสมผสานทั้งคุณภาพ ปริมาณ เชิงปฏิบัติการและการวิจัยแบบสำรวจ โดยการวิจัยเพื่อการพัฒนาที่รวมการวิจัยอย่างมีส่วนร่วม (Participatory Research) กับการวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) เข้าด้วยกันและเป็นเครื่องมือในการจัดการกับปัญหาที่เกิดขึ้นในพื้นที่ โดยนักวิจัย เจ้าหน้าที่ อาสาสมัครและแกนนำชาวบ้าน มีส่วนร่วมในกระบวนการวิจัยทุกขั้นตอน จากผลการวิจัยพบว่าปัจจุบันมีระบบการจัดการการท่องเที่ยวดังนี้ 1) นักท่องเที่ยวส่วนใหญ่เป็นเพศชาย มีอายุต่ำกว่า 20 ปี กำลังศึกษาอยู่ในระดับปริญญาตรี หรือเทียบเท่า ส่วนใหญ่มีสถานภาพโสด ประกอบอาชีพนักเรียน นักศึกษา เดินทางมาจากภาคตะวันออกเฉียงเหนือ มีรายได้เฉลี่ยต่ำกว่า 10,000 บาท กิจกรรมที่ทำส่วนใหญ่คือ ศึกษาชีวิตปูทูลกระหม่อม โดยส่วนมากเดินทางมากับเพื่อน เดินโดยใช้รถส่วนบุคคล ในวันเสาร์และอาทิตย์ ซึ่งมีค่าใช้จ่ายในการเดินทางต่ำกว่า 100 บาท นักท่องเที่ยวส่วนใหญ่มีความคาดหวังในการเดินทางครั้งนี้ ในด้านต่างๆ 2) แนวทางการส่งเสริมการมีส่วนร่วมในการจัดการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนของเขตห้ามล่าสัตว์ป่าดูนลำพัน ได้แก่ การเปิดโอกาสให้คนในชุมชนได้มีส่วนร่วมในด้านต่างๆ เกี่ยวกับการจัดการท่องเที่ยวในเขตห้ามล่าสัตว์ป่าดูนลำพัน มีการประชุม หารือร่วมกัน ประชาสัมพันธ์โครงการต่างๆให้ชุมชนทราบ เพื่อเข้าร่วมในการดำเนินกิจกรรม และหาแนวทางในการพัฒนา อนุรักษ์แหล่งท่องเที่ยวให้ยั่งยืนด้วยการมีส่วนร่วมจากทุกฝ่าย 3) ความคิดเห็นของนักท่องเที่ยวต่อศักยภาพแหล่งท่องเที่ยวเชิงนิเวศ ของเขตห้ามล่าสัตว์ป่าดูนลำพัน อำเภอนาเชือก จังหวัดมหาสารคาม โดยรวมทุกด้านอยู่ในระดับ ปานกลาง แนวทางในการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงนิเวศในเขตห้ามล่าสัตว์ป่าดูนลำพัน คือ การร่วมกันดูแลรักษาแหล่งท่องเที่ยว พัฒนาโครงสร้างพื้นฐานทางการท่องเที่ยว นอกจากนี้ควรมีการโฆษณาและประชาสัมพันธ?แหล?งท?องเที่ยวให้ต่อเนื่อง และส่งเสริมการมีส่วนร่วมจากทุกภาคส่วน 4) บุคลากรให้ข้อมูลไม่เพียงพอหากมีกลุ่มนักท่องเที่ยวกลุ่มใหญ่เข้าศึกษาและชมธรรมชาติ การคมนาคมขนส่งจากตัวเมืองไปยังเขตห้ามล่าสัตว์ป่าดูนลำพัน ยังไม่สะดวกสบาย ไม่มีรถโดยสารประจำทางผ่าน สภาพผืนป่าเป็นลักษณะป่าดิบแล้งไม่สามารถดูปูทูลกระหม่อม ซึ่งถือว่าเป็นจุดขายของแหล่งท่องเที่ยวได้ตลอดทั้งปีและยังขาดกิจกรรมการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ที่เหมาะสมต่อพื้นที่ 5) นักท่องเที่ยวเข้าชมน้อยมาก ส่งผลให้บางจุดรกร้าง และ 5) รูปแบบการจัดการขีดความสามารถในการรองรับนักท่องเที่ยวที่เหมาะสมต่อเขตห้ามล่าสัตว์ป่าดูนลำพัน จังหวัดมหาสารคาม 1) เขตห้ามล่าสัตว์ป่าดูนลำพัน จังหวัดมหาสารคาม ร่วมกันกำหนดปรัชญาทางการท่องเที่ยวและวิสัยทัศน์ภายในเขตห้ามล่าสัตว์ป่าดูนลำพัน จังหวัดมหาสารคาม ร่วมกันพิจารณารูปแบบการท่องเที่ยวเฉพาะทางที่เหมาะสมกับพื้นที่ชุมชน กำหนดขีดความสามารถในการรองรับทั้งทางด้านกายภาพ สังคม และ วัฒนธรรมของชุมชน ให้การส่งเสริมหรือการยอมรับการท่องเที่ยวตามแนวทางแผนงาน การพัฒนาอย่างยั่งยืน เพื่อลดผลกระทบในเขตห้ามล่าสัตว์ป่าดูนลำพัน จังหวัดมหาสารคาม 2) องค์กรของ…