การจำแนกแหล่งกำเนิดฝุ่นขนาดเล็กกว่า 2.5 ไมครอน ในพื้นที่เขตเมืองจังหวัดพิษณุโลก

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความเข้มข้นและองค์ประกอบทางเคมีของฝุ่นละอองขนาดเล็กกว่า 2.5 ไมครอน (PM2.5) ตามการเปลี่ยนแปลงของฤดูกาลในเขตจังหวัดพิษณุโลก รวมทั้งจำแนกประเภทและสัดส่วนแหล่งกำเนิดของฝุ่น PM2.5 การศึกษาความเข้มข้นของฝุ่น PM2.5 โดยการเก็บตัวอย่างต่อเนื่อง 24 ชั่วโมง ตั้งแต่เดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2563 ถึง เดือนมีนาคม พ.ศ. 2564 ในพื้นที่ศึกษา 2 พื้นที่ ได้แก่ พื้นที่เมืองและพื้นที่กึ่งเมือง พบว่าค่าความเข้มข้นของฝุ่น PM2.5 ในเขตพื้นที่เมือง มีค่าเฉลี่ยอยู่ในช่วง 10.9?3.9 -70.7?14.7 ?g/m3 และมีค่าเกินมาตรฐานคุณภาพอากาศในบรรยากาศทั่วไปที่กำหนดไว้ 50 ?g/m3 อยู่ 3 เดือน คือ เดือน มกราคม-มีนาคม พ.ศ. 2564 ส่วนฝุ่น PM2.5 ในเขตพื้นที่กึ่งเมืองมีค่าเฉลี่ยอยู่ในช่วง 16.8?9.6 - 84.6?18.5 ?g/m3 และมีค่าเกินมาตรฐาน อยู่ 4 เดือน คือ เดือน ธันวาคม พ.ศ. 2563 - มีนาคม พ.ศ. 2564 ผลการวิเคราะห์องค์ประกอบทางเคมี พบว่าสัดส่วนองค์ประกอบทางเคมีในฝุ่น PM2.5 ในเขตพื้นที่เมืองมีองค์ประกอบคาร์บอนมากที่สุด รองลงมาคือแอนไอออน แคทไอออน และปริมาณธาตุพบน้อยสุด ตามลำดับ รวมทั้งหมดคิดเป็น 98% ของปริมาณฝุ่น PM2.5 ทั้งหมด เช่นเดียวกันกับพื้นที่กึ่งเมืองพบว่ามีองค์ประกอบคาร์บอนมากที่สุด รองลงมาคือแอนไอออน แคทไอออน และปริมาณธาตุ ตามลำดับ รวมทั้งหมดคิดเป็น 95% ของปริมาณฝุ่น PM2.5 ทั้งหมด การจำแนกแหล่งกำเนิดฝุ่น PM2.5 ด้วยแบบจำลองผู้รับสัมผัส PMF พบว่า เขตพื้นที่เมืองมีแหล่งกำเนิด 5 แหล่ง ได้แก่ Traffic emission (28%) Construction dust (11%) Biomass burning (25%) Road dust (15%) และ Mineral dust (21%) ส่วนพื้นที่กึ่งเมืองมีแหล่งกำเนิด 5 แหล่ง ได้แก่ Biomass burning (22%) Road dust (36%) Traffic emission (16%) Mineral dust (9%) และ Construction dust (17%) ซึ่งผลการศึกษาที่ได้สามารถนำไปใช้ในการวางแผนการจัดการคุณภาพอากาศต่อไป

คำสำคัญ

ระดับความพร้อมของโครงการ