กลยุทธ์การจัดการชุมชนเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตของกลุ่มชาติพันธุ์ ในบริบทพหุวัฒนธรรมภาคใต้

บทคัดย่อ

การศึกษาวิจัยเรื่อง กลยุทธ์การจัดการชุมชนเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตของกลุ่มชาติพันธุ์ในบริบทพหุวัฒนธรรมภาคใต้ เป็นการศึกษาสภาพปัญหาและปัจจัยความต้องการที่เกี่ยวข้องกับการจัดการชุมชนของกลุ่มชาติพันธุ์ในบริบทพหุวัฒนธรรมภาคใต้ เพื่อส่งเสริมให้กลุ่มชาติพันธุ์มีคุณภาพชีวิตที่ดีทั้งทางร่างกายและจิตใจและเพื่อนำเสนอกลยุทธ์การจัดการชุมชน และพัฒนาระบบกลไกในการคุ้มครองดูแลกลุ่มชาติพันธุ์อย่างยั่งยืน โดยมีการดำเนินการวิจัยแบบผสม ประกอบด้วยการวิจัยเชิงปริมาณและการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยใช้การเก็บข้อมูลวิจัยเชิงปริมาณจากแบบสอบถามและการวิจัยเชิงคุณภาพโดยการสนทนากลุ่ม ผลการศึกษาพบว่า สภาพปัญหาและความต้องการที่เกี่ยวข้องกับการจัดการชุมชนของกลุ่มชาติพันธุ์ในบริบทพหุวัฒนธรรมภาคใต้ในด้านต่างๆ ด้านเศรษฐกิจของครัวเรือน พบว่า ส่วนใหญ่มีอาชีพมั่นคงและสามารถดูแลครอบครัวได้มีค่าเฉลี่ยอยู่ในระดับปานกลาง รองลงมาคือ มีรายได้เพียงพอต่อการดำรงชีพมีค่าเฉลี่ยอยู่ในระดับน้อย นอกจากนี้พบว่า มีหนี้ในระบบและสามารถชำระหนี้ได้ตามแผนการชำระหนี้มีค่าเฉลี่ยอยู่ในระดับน้อย และด้านความสามารถในการวางแผนจัดการหนี้สินได้อย่างมีประสิทธิภาพมีค่าเฉลี่ยอยู่ในระดับน้อย เช่นเดียวกับด้านการจัดการรายได้อย่างมีประสิทธิภาพและมีเงินออมครัวเรือนมีค่าเฉลี่ยอยู่ในระดับน้อยแสดงให้เห็นถึงคุณภาพชีวิตของกลุ่มชาติพันธ์ชาวเลที่พบว่าส่วนใหญ่ไม่ได้ประกอบอาชีพแต่อย่างใด เนื่องจากขาดการส่งเสริมด้านการพัฒนาอาชีพและความรู้ในการประยุกต์ความรู้เพื่อสร้างรายได้และอาชีพให้เกิดความมั่นคงต่อคุณภาพชีวิตจากหน่วยงานรัฐและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ด้านสังคมพบว่า คนในชุมชนยังมีการช่วยเหลือกันเมื่อผู้ใดได้รับความลำบากหรือเมื่อเกิดความต้องการความช่วยเหลือในชุมชน รองลงมา คือ ชุมชนมีผู้นำและสมาชิกในชุมชนที่ร่วมกันขับเคลื่อนให้เกิดการพัฒนาชุมชนในทุกมิติ ด้านวัฒนธรรมพบว่า ในชุมชนยังมีผู้รู้เกี่ยวกับภูมิปัญญาชาวเลและสามารถถ่ายทอดภูมิปัญญานั้นสู่ลูกหลานอยู่ในระดับมาก เช่นเดียวกับการมีแนวปฏิบัติและยึดถือประเพณี/วัฒนธรรมวิถีชาวเลให้ยังคงอยู่และสืบทอดต่อไป แสดงให้เห็นถึงความผูกพันของสายใยจากบรรพบุรุษสู่ลูกหลานที่ยังคงสืบสานวัฒนธรรมและวิถีชีวิตจากรุ่นสู่รุ่น ทั้งยังพบว่า ยังมีผู้รู้เกี่ยวกับภูมิปัญญาชาวเลและสามารถเป็นผู้มีความรู้ในด้านนั้นๆ อย่างแท้จริง และการถือปฏิบัติตามประเพณีและวัฒนธรรมชาวเลมิได้ลดน้อยลงแต่อย่างใด ด้านที่อยู่อาศัยมีที่ตั้งอยู่ในระยะที่มีบริการสาธารณูปการของรัฐ และมีบริการสาธารณูปโภคของรัฐด้านโครงสร้างพื้นฐานเข้าถึง มีความไม่มั่นคงทางที่อยู่อาศัย โดยเฉพาะในเรื่องของเอกสารสิทธิ์ที่ดิน ที่กลุ่มชาวเลนั้นไม่ได้มีไว้ครอบครองตามกฎหมาย แต่กลับไปอยู่ในกลุ่มของเอกชนที่อ้างสิทธิ์เหนือที่ดินของชาวเล จนเกิดการขับไล่ออกจากพื้นที่ ทั้งนี้ยังรวมไปถึงสถานที่ศักดิ์สิทธิ์และประกอบพิธีกรรมที่กำลังค่อย ๆ ถูกกลืนหายไป ความไม่มั่นคงดังกล่าวนี้ยังส่งผลต่อการทำมาหากิน ที่ได้เกิดนโยบายพัฒนาการท่องเที่ยวในแถบชายฝั่งอันดามัน ที่ส่งผลกระทบต่อวิถีการทำมาหากินของชาวเล ทำให้ชาวเลไม่มีสิทธิในการเข้าไปทำมาหากินในที่ทำกินดั้งเดิมที่เคยหากินกันมาแต่รุ่นบรรพบุรุษอีกด้วย ด้านวิถีชีวิต พบว่า ผลการศึกษาด้านดังกล่าวนี้มีค่าเฉลี่ยอยู่ในระดับปานกลาง ทั้งการได้รับสิทธิ์ถูกต้องครบถ้วนในการรับบริการด้านสาธารณสุขของภาครัฐ ปรากฏให้เห็นว่าคุณภาพชีวิตขั้นพื้นฐานของประชากรคือด้านสาธารณสุขและการศึกษา ซึ่งชาวเลยังไม่ได้รับสิทธิ์ดังกล่าวเท่าที่ควรและยังมีการเข้าถึงสิทธิ์ดังกล่าวจากหน่…

ระดับความพร้อมของโครงการ