การกระจายตัวและการเปลี่ยนแปลงเชิงช่วงเวลาของสารอินทรีย์คาร์บอนและสารไอออนิกที่ละลายน้ำในฝุ่น PM2.5 ในชั้นบรรยากาศสำหรับประเทศไทย

บทคัดย่อ

ผลจากการวิเคราะห์องค์ประกอบหลัก (PCA) พบว่าไอเสียยานพาหนะคือแหล่งปลดปล่อยที่สำคัญที่สุดของโลหะหนัก (ตะกั่ว สังกะสี โบรมีน สารหนู และ นิกเกิล) ในฝุ่น PM2.5 ในชั้นบรรยากาศของเชียงใหม่ กรุงเทพฯ และภูเก็ต สอดคล้องกับผลงานวิจัยก่อนหน้านี้ที่มีการประยุกต์ใช้แนวคิด Enrichment Factor ในการค้นหาแหล่งกำเนิดของโลหะหนักในฝุ่น PM2.5 ในขณะที่ค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์เชิงบวกของ โซเดียม แมกนีเซียม และ ซิลิกา จากการวิเคราะห์องค์ประกอบหลักบ่งชี้ถึงอิทธิพลของฝุ่นที่ฟุ้งกระจายจากเปลือกโลก (Crustal Emission) ผนวกกับฝุ่นละอองในทะเล (Maritime Aerosol) ที่มีต่อการเปลี่ยนแปลงความเข้มข้นของฝุ่น PM2.5 การเกาะกลุ่มกันของ แคลเซียม เหล็ก แมงกานีส ไทเทเนียม สแกนเดียม และ สตรอนเชียม ในองค์ประกอบหลัก (Principal Component) สื่อถึงอิทธิพลจากกิจกรรมในเขตก่อสร้างซึ่งยากต่อการปฏิเสธผลกระทบที่มีต่อคุณภาพอากาศรอบบริเวณ สอดคล้องกับการประยุกต์ใช้สัดส่วนของธาตุอย่าง Ca/Al และ Ca/Si ซึ่งชี้ชัดไปยังกิจกรรมการก่อสร้างที่มีต่อการเปลี่ยนแปลงของฝุ่น PM2.5 ในชั้นบรรยากาศของเชียงใหม่ กรุงเทพฯ และ ภูเก็ต นอกจากนี้การเปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญของสัดส่วนธาตุอย่าง Ni/V, V/Fe และ As/V ในฝุ่น PM2.5 โดยเฉพาะช่วงเวลาที่เกิดวิกฤตหมอกควันเป็นการตอกย้ำอิทธิพลของการเผาเศษชีวมวลทางการเกษตรในที่โล่งแจ้งที่มีต่อคุณภาพอากาศอย่างไม่มีทางหลีกเลี่ยง ผลวิเคราะห์โดยใช้โครงข่ายประสาทเทียม (ANN) พบว่าค่าความชื้นสัมพัทธ์และจำนวนจุดความร้อนคือสองตัวแปรหลักที่มีผลอย่างมากต่อการเปลี่ยนแปลงความเข้มข้นของฝุ่น PM2.5 ในชั้นบรรยากาศของ เชียงใหม่ กรุงเทพฯและภูเก็ต ถึงแม้ว่าค่าการประเมินความเสี่ยงโรคมะเร็งอายุเกิน (Excess Lifetime Cancer Risk) ของโลหะหนักทุกชนิดยังอยู่ในเกณฑ์ที่ยอมรับได้ แต่ผลงานวิจัยพบว่ากลุ่มของผู้ใหญ่มีความเสี่ยงต่อการเป็นมะเร็งสูงกว่ากลุ่มวัยรุ่น เพื่อลดผลกระทบเชิงลบต่อสุขภาพจากการได้รับมลพิษทางอากาศอย่างยั่งยืน นโยบายการบริหารจัดการคุณภาพอากาศแบบครอบคลุมคือสิ่งจำเป็นที่รัฐบาลควรคำนึงถึงเป็นลำดับแรก มาตรการสร้างแรงจูงใจทางเศรษฐกิจเช่นการลดหย่อนภาษีรวมทั้งมาตรการอุดหนุนเพื่อส่งเสริมการใช้รถยนต์ไฟฟ้า (EV) การลดหย่อนภาษีเพื่อกระตุ้นให้ประชาชนหันมาใช้แผงโซล่าเซลล์ มาตรการอุดหนุนทางการเกษตรเพื่อส่งเสริมการไม่เผาเศษชีวมวล หรือบทลงโทษด้วยการปรับหรือเพิ่มภาษีต่อผู้ที่ก่อให้เกิดมลพิษ คือมาตรการที่ควรระบุลงในพระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. 2535 หากจะมีการปรับปรุงหรือแก้ไขกฎหมายสิ่งแวดล้อมให้มีความทันสมัยในอนาคตอันใกล้

คำสำคัญ

ระดับความพร้อมของโครงการ