การศึกษาบริหารจัดการน้ำเพื่อการเกษตรในพื้นที่ลุ่มน้ำมูลตอนล่างอุบลราชธานี

บทคัดย่อ

การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพพื้นที่ แหล่งน้ำ ศักยภาพของแหล่งน้ำเพื่อการเกษตรของกลุ่มเกษตรกร สภาพการใช้น้ำเพื่อการเกษตร พัฒนาการของการพัฒนาแหล่งน้ำเพื่อการเกษตรรวมทั้งปัญหา สาเหตุ และข้อจำกัด ลักษณะและองค์ประกอบของกลไกในระดับท้องถิ่นการมีส่วนร่วมในการพัฒนาแหล่งน้ำเพื่อการเกษตร และแนวทางการสร้างความร่วมมือในการพัฒนาแหล่งน้ำเพื่อการเกษตร ดำเนินการเก็บรวบรวมข้อมูล โดยการสัมภาษณ์เชิงลึกหน่วยงานราชการ 9 หน่วยงาน และแบบสอบถามเกษตรกร 417 คน การจัดประชุมกลุ่มย่อย ในพื้นที่ 8 อำเภอที่อยู่ในลุ่มน้ำมูลตอนล่าง โดยการสังเกตแบบมีส่วนร่วม วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา ปัจจัยที่มีผลต่อการบริหารจัดการน้ำเพื่อการเกษตร การมีส่วนร่วมของกลุ่มผู้ใช้น้ำ รวมทั้งผลลัพธ์ที่ได้ ผลการศึกษา พบว่า การบริหารจัดการน้ำเพื่อการเกษตรในพื้นที่ลุ่มน้ำมูลตอนล่าง จังหวัดอุบลราชธานี มีการบริหารจัดการน้ำแบบชลประทานโดยหน่วยงานที่เกี่ยวข้องหน่วยงานภาครัฐหลายหน่วยงาน มีการถ่ายโอนน้ำชลประทานให้กับหน่วยงานในท้องถิ่น งานด้านการบริหารจัดการน้ำที่มีเด่นชัดคือ ระบบชลประทานระบบท่อขององค์การบริหารส่วนจังหวัดอุบลราชธานี ชลประทานของเขื่อนสิรินธร และระบบชลประทานของทหาร มีการรวมกลุ่มของเกษตรกรเพื่อใช้น้ำและกำหนดกฎ กติกา ระเบียบการใช้น้ำร่วมกัน ปัญหาการจัดการน้ำเพื่อการเกษตรของจังหวัดอุบลราชธานี คือ ขาดการบูรณาการความร่วมมือของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ส่วนแนวทางการจัดการน้ำเพื่อการเกษตร พบว่ามีการกำหนดขอบเขตเกี่ยวกับผู้ใช้ทรัพยากร กำหนดกฎระเบียบการใช้และดูแลน้ำ มีกระบวนการส่งเสริมการให้ผู้มีส่วนได้เสียมีส่วนร่วมตัดสินใจ มีกลไกการติดตามกำกับดูแลที่มีประสิทธิผล มีกระบวนการลงโทษอย่างเป็นขั้นตอน และมีกลไกจัดการความขัดแย้งร่วมกัน เน้นการมีส่วนร่วมของประชาชนเป็นหลัก โดยจัดตั้งกลุ่มผู้ใช้น้ำภาคการเกษตร หรือคณะกรรมการจัดการน้ำเพื่อการเกษตรในพื้นที่ การจัดสรรทรัพยากรน้ำในลักษณะกลุ่มเกษตรกรแต่ละอำเภอที่เป็นระบบ และมีประสิทธิภาพ โดยการตกลงทำบันทึกความเข้าใจหรือเอ็มโอยู (Memorandum Of Understanding: MOU) การใช้น้ำร่วมกัน ระหว่างพื้นที่ต้นน้ำ พื้นที่กลางน้ำ และพื้นที่ปลายน้ำ โดยร่วมกับองค์การบริหารส่วนจังหวัดอุบลราชธานีและโครงการชลประทานอุบลราชธานี เพื่อแก้ปัญหาขาดแคลนน้ำและกักเก็บน้ำในช่วงฤดูน้ำหลากให้กับเกษตรกรอย่างยั่งยืน

คำสำคัญ

ระดับความพร้อมของโครงการ