แบบจำลองคณิตศาสตร์สำหรับการแพร่ระบาดของโรคไข้เลือดออก กรณีศึกษาจังหวัดสุราษฎร์ธานี

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความชุกชุมของยุงลายในชุมชนบริเวณป่าเชิงเขาและบริเวณชายทะเล เปรียบเทียบความชุกชุมของยุงลายในชุมชนบริเวณป่าเชิงเขาและบริเวณชายทะเล ศึกษาความรู้ ทัศนคติและพฤติกรรมการป้องกันโรคไข้เลือดออกของประชาชนในจังหวัดสุราษฎร์ธานี ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยด้านกายภาพและด้านชีวภาพ พัฒนาตัวแบบคณิตศาสตร์ของการแพร่ระบาดของโรคไข้เลือดออกและสร้างแผนที่การแพร่ระบาดของโรคไข้เลือดออกในจังหวัดสุราษฎร์ธานี โดยเก็บข้อมูลความชุกชุมยุงลายจากครัวเรือนบริเวณป่าเชิงเขาและบริเวณชายทะเล จำนวน 6 อำเภอ เก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถาม ความรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรมการป้องกันโรคไข้เลือดออก จากตัวแทนครัวเรือนจำนวน 384 คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติพื้นฐานและสถิติทดสอบไคสแควร์ พัฒนาแบบตัวแบบคณิตศาสตร์ วิเคราะห์ตัวแบบคณิตศาสตร์โดยใช้วิธีมาตรฐาน และสร้างแผนที่การระบาดของโรคโดยใช้โปรแกรม GIS ผลการวิจัยพบว่า ความชุกชุมของยุงลายครัวเรือนในบริเวณป่าเชิงเขาและบริเวณชายทะเลมีค่า H.I. มากกว่า 10 ตัวแทนครัวเรือนมีความรู้เกี่ยวกับโรคไข้เลือดออกในระดับปานกลาง คิดเป็นร้อยละ 62.70 และทัศนคติ การมีส่วนร่วมและความร่วมมือในองค์กรเกี่ยวกับการป้องกันโรคไข้เลือดออกในระดับปานกลางคิดเป็นร้อยละ 76.00 และมีพฤติกรรมการป้องกันโรคไข้เลือดออกในระดับปานกลาง คิดเป็นร้อยละ 70.80 นอกจากนี้พบว่าสถานภาพสมรสอาชีพมีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการป้องกันโรคไข้เลือดออกของประชาชนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 สภาพพื้นที่มีความสัมพันธ์กับความรู้เกี่ยวกับโรคไข้เลือดออกอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 สภาพพื้นที่มีความสัมพันธ์ทัศนคติ การมีส่วนร่วมและความร่วมมือในองค์กรเกี่ยวกับการป้องกันโรคไข้เลือดออกอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 ผลการวิเคราะห์ตัวแบบคณิตศาสตร์ได้จุดสมดุล 2 จุดคือจุดสมดุลที่ไม่มีเชื้อโรคและจุดสมดุลที่มีเชื้อโรค เมื่อวิเคราะห์เสถียรภาพของจุดสมดุลทั้งสองต่างเป็น Local asymptotically stable โดยขึ้นกับค่าระดับการติดเชื้อ สำหรับการสร้างแผนที่การระบาดของโรคไข้เลือดออกพบว่าอัตราป่วยต่อแสนประชากร ปริมาณน้ำฝนและ จำนวนผู้ป่วยบริเวณชายทะเลมีอัตราป่วยสูงกว่าบริเวณป่าเชิงเขา

คำสำคัญ