การพัฒนาตัวแบบเชิงธุรกิจการผลิตปูทะเลตลอดห่วงโซ่อุปทานโดยการมีส่วนร่วมของผู้มีส่วนได้เสียเพื่อสร้างเป็นสินค้าเศรษฐกิจชนิดใหม่รองรับการเปลี่ยนแปลงและวิกฤติด้านเศรษฐกิจในจังหวัดปัตตานี

บทคัดย่อ

ภายใต้สภาวะที่ประเทศไทยกำลังประสบปัญหาทางเศรษฐกิจจากการระบาดของเชื้อไวรัสโควิด-19 การวิจัยและพัฒนาเพื่อแสวงหาแนวทางสร้างผลิตภัณฑ์ใหม่ขึ้นเป็นสิ่งจำเป็น ปูทะเล นับว่าเป็นสัตว์น้ำชนิดหนึ่งที่มีศักยภาพสูงมากที่จะพัฒนาเป็นสัตว์น้ำเศรษฐกิจชนิดใหม่ในจังหวัดปัตตานีและประเทศไทยในอนาคต ปัจจุบันองค์ความรู้ทางด้านการเพาะเลี้ยงปูทะเลมีการผลิตและพัฒนาขึ้นเป็นลำดับจนสามารถนำไปถ่ายทอดให้แก่เกษตรกรและผู้ประกอบการได้ โครงการมีวัตถุประสงค์ประกอบด้วย (1) เพื่อพัฒนาตัวแบบเชิงธุรกิจการผลิตปูทะเลตลอดห่วงโซ่อุปทานโดยการมีส่วนร่วมของผู้มีส่วนได้เสีย ยกระดับประสิทธิภาพการผลิตและรายได้ของประชาชนภาคการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำของจังหวัดปัตตานีทั้งตัวแบบระดับฟาร์มและตัวแบบเครือข่ายระดับจังหวัด (2) เพื่อพัฒนาและสร้างปูทะเลให้เป็นสินค้าเศรษฐกิจชนิดใหม่รองรับการเปลี่ยนแปลงและวิกฤติด้านเศรษฐกิจของประเทศ และ (3) เพื่อบูรณาการกลไกการมีส่วนร่วมของภาคส่วนต่างๆ ที่เกี่ยวข้องในการพัฒนาตัวแบบเชิงธุรกิจการผลิตปูทะเลในจังหวัดปัตตานี การพัฒนาศูนย์เรียนรู้การเลี้ยงปูทะเล และยกระดับรายได้ของผู้เข้าร่วมโครงการให้เพิ่มขึ้นร้อยละ 30 และมีเป้าหมายสำคัญ คือ สร้างตัวแบบทางธุรกิจจำนวน 3 ตัวแบบ การยกระดับรายได้ของผู้ร่วมโครงการและการสร้างห่วงโซ่การผลิตปูทะเล เพื่อเป็นสัตว์น้ำเศรษฐกิจชนิดใหม่ของจังหวัดปัตตานีในสถานการณ์วิกฤติทั้งตัวแบบระดับฟาร์มและตัวแบบเครือข่ายระดับจังหวัด โดยใช้พื้นที่บ่อกุ้งทิ้งร้าง ความต้องการของชุมชน ความรู้ทางวิชาการและเครือข่ายเป็นต้นทุนสำคัญ โครงการนี้กำหนดกรอบการดำเนินงานกประกอบด้วย (1) การผลิตแม่ปูไข่นอกกระดอง การพัฒนาสายพันธุ์และเทคนิคการกระตุ้นแม่ปูให้ออกไข่นอกกระดอง (2) การผลิตลูกปูระยะ megalopa การพัฒนาระบบและเทคนิคการอนุบาลลูกปูระยะ zoea สู่ megalopa (3) การสร้างตัวแบบธุรกิจการอนุบาลลูกปูจากระยะ megalopa สู่ระยะ crab2 และพัฒนาวิธีอนุบาลลูกปูระยะ C2 สู่ปูขนาด 2.5 ซม. (4) การสร้างตัวแบบธุรกิจการเลี้ยงปูในบ่อดินรูปแบบต่าง ๆ (5) การสร้างตัวแบบธุรกิจและพัฒนาวิธีการขุนปูระบบคอนโดน้ำหมุนเวียน ระบบตะกร้าลอยน้ำและระบบบ่อคอนกรีต และ (6) การพัฒนาการผลิตและแปรรูปปูนิ่มและระบบตลาดปูทะเล มีวิธีการการดำเนินงานโดยใช้เครือข่ายประกอบด้วยคณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ศูนย์เทคโนโลยีเกษตรและนวัตกรรมจังหวัดปัตตานี (AIC) คณะประมง มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งจังหวัดปัตตานี สำนักงานประมงจังหวัดปัตตานี ศูนย์บริหารจัดการทรัพยากรป่าชายเลนจังหวัดปัตตานี และชมรมผู้เลี้ยงปูจังหวัดปัตตานี โดยมีศูนย์อำนวยการบริหารจังหวัดชายแดนภาคใต้ผลักดันเชิงนโยบาย ผลจากกการดำเนินงานสามารถสรุปตามกรอบต่างได้ดังนี้ (1) สามารถพัฒนาเทคนิคและวิธีการผลิตแม่ปูทะเลให้สามารถออกไข่นอกกระดอง และผลิตแม่ปูทะเลที่มีไข่นอกกระดองสำหรับนำไปใช้เพาะฟักลูกปูทะเลให้มีไข่ออกนอกกระดองทั้งสิ้น 100 ตัว ตามแผนที่กำหนดไว้ โดยเป็นแม่ปูที่สามารถปล่อยไข่เป็นลูกปูระยะซูเอียที่สมบูรณ์ทั้งสิ้น 57 ตัว โดยเป็นการผลิตจากโรงเลี้ยงแม่ปูมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี ทั้งสิ้น 82 ตัว เป็นการผลิตจากระบบปกติ 52 ตัวและระบบน้ำหมุนเวียน 30 ตัว และผลิตโดยมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ 18 ตัว ประมาณราคาแม่ปูที่มีไข่นอกกระดองสมบูรณ์ที่ผลิตได้ประมาณ 400,000 บาท นอกจากนั้นได้พัฒนาสายพันธุ์ปูทะเลโดยการนำพันธุ์ปูทะเลไข่แก่นอกกระดองจากประชากรธรรมชาติ หรือประชากร F0 สามารถผลผลิตลูกปูระยะ megalopa จากประชากร F0…

ระดับความพร้อมของโครงการ