การออกฤทธิ์ของพืชสมุนไพรไทยภาคตะวันออกต่อการปกป้องประสาทผ่านโมดูเลเตอร์ไมโครไบโอตาแกนทางเดินอาหารสมองในวิถีโคลิเนอร์จิกรีเซปเตอร์ในฮิปโปแคมปัสพลาสติกซิตี้

บทคัดย่อ

ความผิดปกติของระบบประสาทที่เป็นผลจากพยาธิสภาพของการอุดกั้นหลอดเลือดสมองส่งผลต่อเซลล์ประสาทจนทำให้สมดุลชีวโมเลกุลเกิดการเปลี่ยนแปลง ดังนั้นการศึกษานี้จึงมุ่งเน้นที่จะสำรวจฤทธิ์ของสารสกัดกระวานในการป้องกันการตายของเซลล์ประสาท การต้านอนุมูลอิสระและผลของการเปลี่ยนแปลงทางพฤติกรรมการเพิ่มความจำ ตลอดจนสมดุลจุลชีพของลำไส้ ในสัตว์ทดลองที่เหนี่ยวนำให้เกิดภาวะสมองขาดเลือด หนูแรทสายพันธุ์วิสตาร์ เพศผู้ น้ำหนัก 300-350 กรัม ได้รับการป้อนสารสกัดมะละกอขนาดต่างๆตั้งแต่ 100, 300 และ 500 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัมน้ำหนักตัวเป็นเวลา 14 วันก่อนทำการอุดกั้นหลอดเลือดแดงมิดเดิ้ล (Middle cerebral artery) ด้วยโมโนฟิเลาเมนต์ไนลอน หลังจากนั้นนำสมองสัตว์ทดลองมาวัดเอนไซม์กำจัดอนุมูลอิสระ และปริมาตรการตายของเซลล์ประสาท รวมทั้งพฤติกรรมด้านความจำ ผลการทดลองพบว่าสารสกัดกระวานขนาด 300 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัมน้ำหนักตัว สามารถมีฤทธิ์ปกป้องและต้านภาวะสมองขาดเลือดบางส่วนของสารดังกล่าวเกี่ยวข้องกับการลดลิปิดเพอรอกซิเดชั่น (Lipid peroxidation product) อีกทั้งยังเพิ่มกิจกรรมของเอนไซม์ที่ทำหน้าที่ลดอนุมูลอิสระ ได้แก่ glutathione peroxidase (GSH.Px) และ superoxide dismutase (SOD) นอกจากนั้นเมื่อศึกษาฤทธิ์ของสารสกัดกระวานต่อ microbiome markers จะพบการเปลี่ยนแปลงของ Gut Dysbiosis ทั้งในระดับ Phylum, Class, Order, Family และ Genus ที่พบว่ามีสมดุลของจุลชีพที่มีการปรับสภาพเมื่อป้อนด้วยสารสกัดกระวาน และเมื่อศึกษาฤทธิ์ของสมุนไพรกระวานต่อการปกป้อง (Neuroprotection) เซลล์ประสาทโคลิเนอร์จิก (Cholinergic Neuron) ในฮิปโปแคมปัส ด้วยการวัดความหนาแน่นของเซลล์ประสาท ด้วยเทคนิคอิมมูโนเคมี (Immunohistochemistry) ปรากฏความหนาแน่นของเซลล์ประสาทโคลิเนอร์จิกมากกว่ากลุ่มที่ถูกเหนี่ยวนำให้เป็นโรคหลอดเลือดสมองและไม่ได้รับสารสกัดกระวานอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) แสดงการเกิดพลาสติกซิตี้ในสมองส่วนฮิปโปแคมปัส เมื่อศึกษาระดับพฤติกรรมสัตว์ สัตว์ทดลองกลุ่มที่ถูกเหนี่ยวนำให้เป็นโรคหลอดเลือดสมองและได้รับสมุนไพรกระวานจะมีการเรียนรู้และความจำดีกว่ากลุ่มที่ถูกเหนี่ยวนำให้เป็นโรคหลอดเลือดสมองและไม่ได้รับสมุนไพรกระวาน เมื่อทดสอบด้วย Morris Water Maze, Object Recognition Test อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) ดังนั้นสารสกัดกระวานจึงเป็นสารสกัดธรรมชาติที่มีศักยภาพที่จะนำไปพัฒนาสารตัวใหม่ที่สามารถป้องกันและรักษาภาวะสมองขาดเลือดรวมทั้งการเพิ่มความจำ อย่างไรก็ตามยังต้องวิจัยถึงกลไกการออกฤทธิ์ในวิถีอื่นๆที่สำคัญในภาวะสมองขาดเลือดเพื่อประสิทธิภาพการออกฤทธิ์สูงสุดของสารสกัดกระวานต่อไป

คำสำคัญ

ระดับความพร้อมของโครงการ