โครงการวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีการผลิตเมล็ดพันธุ์พืชไร่เพื่อความมั่นคงทางอาหาร

บทคัดย่อ

โครงการวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีการผลิตเมล็ดพันธุ์พืชไร่เพื่อความมั่นคงทางอาหาร ประกอบด้วย 10 โครงการวิจัยย่อย ได้แก่ 1) การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตเมล็ดพันธุ์พืชตระกูลถั่วภายใต้สภาวะเครียดจากความแห้งแล้งด้วยสารควบคุมการเจริญเติบโตและแคลเซียมคลอไรด์ 2) วิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีการจัดการศัตรูพืชของเมล็ดพันธุ์พืชตระกูลถั่วเพื่อเพิ่มผลผลิตและคุณภาพเมล็ดพันธุ์ 3) วิจัยการผลิตเมล็ดพันธุ์พืชไร่โดยการประยุกต์ใช้เครื่องจักรกลการเกษตร 4) วิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีการตรวจสอบคุณภาพเมล็ดพันธุ์พืชไร่ 5) วิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีการยกระดับคุณภาพเมล็ดพันธุ์ข้าวโพดและถั่วเหลืองฝักสด 6) การพัฒนาและขยายเครือข่ายผู้ผลิตเมล็ดพันธุ์ถั่วเหลือง 7) การพัฒนาและขยายเครือข่ายผู้ผลิตเมล็ดพันธุ์ถั่วเขียว 8) การพัฒนาและขยายเครือข่ายผู้ผลิตเมล็ดพันธุ์ถั่วลิสง 9) วิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีขยายท่อนพันธุ์มันสำปะหลังปลอดโรคเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต 10) การพัฒนาและขยายเครือข่ายผู้ผลิตท่อนพันธุ์มันสำปะหลังมีคุณภาพ เริ่มดำเนินการตั้งแต่เดือนตุลาคม 2564 สิ้นสุด เดือนกันยายน 2567 ซึ่งเป็นการบูรณาการงานวิจัยระหว่างหน่วยงานภายในกรมวิชาการเกษตร โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาเทคโนโลยีการผลิตเมล็ดพันธุ์พืชไร่ที่มีประสิทธิภาพ ลดการสูญเสียผลผลิตในการผลิตเมล็ดพันธุ์ภายใต้สภาวะแห้งแล้ง พัฒนาการใช้เครื่องจักรกลเกษตรสำหรับการผลิตและปรับปรุงสภาพเมล็ดพันธุ์พืชไร่อย่างมีประสิทธิภาพ พัฒนาวิธีการตรวจสอบและยกระดับคุณภาพเมล็ดพันธุ์พืชตระกูลถั่วและข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ พัฒนาเทคโนโลยีการผลิตท่อนพันธุ์มันสำปะหลังที่มีคุณภาพ รวมถึงพัฒนาและขยายเครือข่ายกลุ่มเกษตรกรผู้ผลิตเมล็ดพันธุ์พืชตระกูลถั่ว (ถั่วเขียว ถั่วเหลือง และถั่วลิสง) ชั้นพันธุ์จำหน่าย ให้เกษตรกรสามารถเก็บเมล็ดพันธุ์ไว้ใช้เองและจำหน่าย รวมถึงการถ่ายทอดเทคโนโลยีการผลิตเมล็ดพันธุ์พืชตระกูลถั่ว ให้กับกลุ่มเกษตรกร สหกรณ์ กลุ่มวิสาหกิจชุมชน ผลการดำเนินงานในปี 2565 พบว่า ได้ดำเนินการฝึกอบรมและถ่ายทอดเทคโนโลยีให้กับกลุ่มเกษตรกรผู้ผลิตเมล็ดพันธุ์ถั่วเหลืองและถั่วลิสงชั้นพันธุ์จำหน่าย จำนวน 180 คน ครอบคลุมพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่ เชียงราย แม่ฮ่องสอน ลำปาง ขอนแก่นและลพบุรี นำผลงานวิจัยเรื่อง “ผลของสารจิบเบอเรลลินร่วมกับสารป้องกันกำจัดเชื้อราคลุกเมล็ดต่อการเจริญเติบโตและคุณภาพเมล็ดพันธุ์พืชตระกูลถั่วบางชนิด” เสนอในการประชุมวิชาการระดับชาตินนทรีอีสาน ครั้งที่ 10 “80 ปี มก.เพื่อนวัตกรรม เทคโนโลยีและคุณภาพชีวิตและสังคมที่ยั่งยืน” ในวันที่ 26 พฤศจิกายน 2565 ณ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดสกลนคร เรื่องการไพรมิงด้วยโพแทสเซียมไนเตรตต่อความงอกและความแข็งแรงเมล็ดพันธุ์ถั่วเหลืองฝักสดพันธุ์เชียงใหม่ 84-2 จะดำเนินการตีพิมพ์ในวารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ในเดือนสิงหาคม 2566 ส่วนเรื่องการตรวจสอบความแข็งแรงด้วยวิธีการแทงรากในเมล็ดพันธุ์ถั่วเขียว อยู่ระหว่างการเตรียมเสนอในการประชุมทางวิชาการเมล็ดพันธุ์พืชแห่งชาติ ครั้งที่ 17 วันที่ 23-24 พฤษภาคม 2566 ณ คณะเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ กทม. รวมถึงได้เทคโนโลยีการผลิตเมล็ดพันธุ์พืชไร่เพื่อความมั่นคงทางอาหาร จำนวน 16 กระบวนการใหม่ ได้แก่ 1) เทคโนโลยีการใช้กรดแอบซิสิคที่เหมาะสมกับการปลูกถั่วลิสงในสภาวะขาดน้ำ 2) เทคโนโลยีการใช้สารพาโคบิวทาโซลที่เหมาะสมกับการปลูกถั่วเหลืองในสภาวะขาดน้ำ 3) เทคโนโลยีการใช้สารแคลเซียมคลอไรด์ที่เหมาะสมกับการปลูกถั่วเหลืองในสภาวะขาดน้ำในแปลง 4) เทคโนโลยีการใช้สารบราสสิโนสเตียรอยด์ที่เหมาะสมกับการปลูกพืชตระกูลถั่วในสภาวะแห้งแล้ง 5) กระบวนการเก็บเกี่ยวงาโดยใช้เครื่องเกี่ยวแบบวางราย 6) ความเร็วรอบเครื่องนวดที่เหมาะสมต่อการกะเทาะเมล็ดพันธุ์ถั่วเหลืองฝักสดพันธุ์เชียงใหม่ 84-2 7) ความเข้มข้นที่เหมาะสมของจิบเบอเรลลินสำหรับการเก็บเกี่ยวด้วยเครื่องเกี่ยวนวดในเมล็ดพันธุ์พืชตระกูลถั่ว 8) การผลิตเมล็ดพันธุ์ถั่วเขียวที่ได้ตามมาตรฐานและสามารถจัดการบริหารกลุ่มได้อย่างยั่งยืนและมั่นคงในพื้นที่จังหวัดอุทัยธานี 9) การผลิตเมล็ดพันธุ์ถั่วเขียวที่ได้ตามมาตรฐานและสามารถจัดการบริหารกลุ่มได้อย่างยั่งยืนและมั่นคงในพื้นที่จังหวัดนครสวรรค์ 10) การผลิตเมล็ดพันธุ์ถั่วเขียวที่ได้ตามมาตรฐานและสามารถจัดการบริหารกลุ่มได้อย่างยั่งยืนและมั่นคงในพื้นที่จังหวัดพิจิตร 11) การผลิตเมล็ดพันธุ์ถั่วเขียวที่ได้ตามมาตรฐานและสามารถจัดการบริหารกลุ่มได้อย่างยั่งยืนและมั่นคงในพื้นที่จังหวัดเพชรบูรณ์ 12) การผลิตเมล็ดพันธุ์ถั่วเขียวที่ได้ตามมาตรฐานและสามารถจัดการบริหารกลุ่มได้อย่างยั่งยืนและมั่นคงในพื้นที่จังหวัดลพบุรี 13) การผลิตเมล็ดพันธุ์ถั่วเขียวที่ได้ตามมาตรฐานและสามารถจัดการบริหารกลุ่มได้อย่างยั่งยืนและมั่นคงในพื้นที่จังหวัดอำนาจเจริญ 14) การพัฒนาและขยายเครือข่ายกลุ่มเกษตรกรผู้ผลิตเมล็ดพันธุ์ถั่วเหลืองชั้นพันธุ์จำหน่าย 15) การผลิตท่อนพันธุ์มันสำปะหลังมีคุณภาพ และ 16) การเพิ่มประสิทธิภาพการเจริญเติบโตของมันสำปะหลังที่ปลูกแบบข้อสั้นโดยการใช้สารออกซิน ซึ่งจะส่งผลให้เกษตรกรสามารถผลิตเมล็ดพันธุ์ได้ผลผลิตและคุณภาพที่สูงขึ้น ลดปัญหาการขาดแคลนเมล็ดพันธุ์ชั้นพันธุ์จำหน่าย มีความมั่นคงทางด้านอาหาร ชุมชนมีความเข้มแข็ง มีรายได้เพิ่มขึ้น และมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น

ระดับความพร้อมของโครงการ