ปลาทูคู่ไทย: การวิจัยและพัฒนาทรัพยากรสัตว์น้ำเศรษฐกิจของประเทศอย่างยั่งยืนตลอดห่วงโซ่คุณค่า เพื่อตอบโจทย์ท้าทายไทย

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ โครงการปลาทูคู่ไทย: การวิจัยและพัฒนาทรัพยากรสัตว์น้ำเศรษฐกิจของประเทศอย่างยั่งยืน ตลอดห่วงโซ่คุณค่าเพื่อตอบโจทย์ท้าทายไทย มีวัตถุประสงค์เพื่อวิจัยและจัดทำนวัตกรรมเพื่อแก้ไขปัญหาและพัฒนาปลาทูไทย นำเสนอร่างนโยบายปลาทูคู่ไทยเพื่อเป็นต้นแบบของโครงการวิจัย และพัฒนาการบริหารจัดการทรัพยากรสัตว์น้ำของประเทศอย่างยั่งยืน และบูรณาการครอบคลุมประเด็นตามห่วงโซ่คุณค่า และสร้างเครือข่ายความร่วมมือที่ทำงานร่วมกันในทุกมิติอย่างต่อเนื่อง ใช้วิธีการพัฒนานวัตกรรมเพื่อการเก็บและทดสอบใช้ข้อมูลที่ยังไม่เคยมีการเก็บรวบรวมมาก่อน วิเคราะห์ข้อมูลที่ได้มีการเก็บรวบรวมไว้แล้ว ด้วยการตั้งคำถามใหม่และวิธีวิเคราะห์ใหม่ นำเสนอนวัตกรรมในรูปดิจิทัลแม็บปิ้งบนแผนที่ประเทศไทยที่เข้าใจได้โดยง่าย แล้วสังเคราะห์ข้อค้นพบและข้อเสนอแนะ เพื่อจัดทำร่างนโยบายปลาทูคู่ไทย และแผนการบริหารจัดการปลาทูแบบบูรณาการ ประเด็นสำคัญจากผลการวิจัยโดยสรุป พบว่า ประเทศไทยยังไม่มีฐานข้อมูล นโยบาย และแผนการบริหารจัดการปลาทูไทยโดยเฉพาะ ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2558 ทรัพยากรปลาทูไทยได้ลดลงจนถึงระดับล่มสลายในบางพื้นที่ ปริมาณออกซิเจนในน้ำทะเลในอ่าวตัว ก ลดต่ำ ส่งผลกระทบต่อการดำรงชีวิตของปลาทู ยังมีข้อท้าทายในการเพาะเลี้ยงปลาทูให้สำเร็จ ในปี พ.ศ. 2564-2565 มีการจับปลาทูได้ประมาณ 26,500 ตัน นับว่าปริมาณยังน้อยเมื่อเทียบกับในอดีต ปลาที่จับได้มีขนาดเล็ก บางส่วนเป็นปลาในระยะวางไข่ และเครื่องมือจับปลามีประสิทธิภาพสูงเกินไป มีการแปรรูปปลาทูที่เหมาะสมเป็นการเพิ่มมูลค่าการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า แต่ปลาทูไทยยังมีไม่เพียงพอสำหรับการบริโภคของคนไทย จึงมีการนำเข้าปลาทูในปริมาณมากถึงร้อยละ 89 ของปลาทูที่บริโภคทั้งหมดในประเทศ สถานการณ์ที่พึงประสงค์สำหรับปริมาณปลาทูในประเทศช่วงปี พ.ศ. 2566-2570 ต้องการให้ปลาทูมีปริมาณเพิ่มขึ้นเป็น 29,000 ตัน ในปี พ.ศ. 2566 และ 31,000 ตันในปี พ.ศ. 2570 ได้รูปแบบการส่งเสริมตลาดปลาทู จากการสอบถามความรู้ของผู้ควบคุมเรือหรือไต๋ปลาทู พบว่า ส่วนใหญ่มีความรู้เกี่ยวกับการจับปลาทูเชิงอนุรักษ์ คือการไม่จับลูกปลาและพ่อแม่พันธุ์ที่กำลังจะวางไข่ แต่เลือกจับปลาทูที่โตเต็มวัย แต่ชาวประมงส่วนหนึ่งทั้งที่เป็นประมงพาณิชย์และประมงพื้นบ้านยังคงไม่สามารถเลือกจับปลาทูที่โตเต็มวัยอย่างเดียวได้ เพราะความไม่คุ้มทุนในการออกเรือแต่ละรอบ ชาวประมงจึงมีความต้องการการช่วยเหลือจากรัฐในการเลือกจับปลาโตเต็มวัย หรือการขายเรือเพื่อยุติการทำการประมง ในแง่กฎหมาย มีการทำแผนที่เขตทะเลชายฝั่ง และนอกชายฝั่งสำหรับการทำการประมงของไทยเป็นครั้งแรก เพื่อช่วยให้ชาวประมงรู้เขตการประมงที่ทำได้อย่างถูกกฎหมาย และยังได้ทำแผนที่แสดงทะเลอาณาเขตที่ประชิดกับทะเลของประเทศเพื่อนบ้าน การพิจารณากฎหมายไม่พบข้อบกพร่องของพระราชกำหนดการประมง พ.ศ. 2558 และแก้ไข พ.ศ. 2560 แต่มีบางมาตราที่ยังไม่ได้ดำเนินการให้ครบถ้วน และผู้มีหน้าที่ตามกฎหมายจะต้องดำเนินการต่อไป จากข้อค้นพบสำคัญเหล่านี้ได้มีการจัดทำร่างนโยบายปลาทูคู่ไทยโดยยึดหลักการเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน ข้อ SDG 14 (Life below water) และ SDG17 (Partnerships) หลักการใช้ประโยชน์จากทรัพยากร ทางทะเลอย่างยั่งยืนเพื่อการเติบโตทางเศรษฐกิจ (เศรษฐกิจสีน้ำเงิน) การบริหารจัดการเชิงระบบนิเวศ หลักธรรมาภิบาล และสมุทราภิบาล (Ocean Governance) และหลักการใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ (ร่าง)นโยบายปลาทูคู่ไทยแสดงเป้าหมายที่พึงประสงค์ในอนาคต 3 เป้าหมาย ได้แก่ 1) หยุดหรือชะลอการลดลงของปริมาณทรัพยากรปลาทูไทย 2) เพิ่มปริมาณปลาทูร้อยละ…

ระดับความพร้อมของโครงการ