การจัดการทรัพยากรในเขตพื้นที่ชุ่มน้ำเพื่อความมั่นคงทางอาหารและการท่องเที่ยวเชิงนิเวศอย่างยั่งยืน กรณีศึกษาพื้นที่ชุ่มน้ำในเขตอำเภอวารินชำราบ จังหวัดอุบลราชธานี

บทคัดย่อ

งานวิจัยเรื่องการศึกษาแนวทางการบริหารจัดการพื้นที่ชุ่มน้ำแบบมีส่วนร่วม มีวัตถุประสงค์ (1) เพื่อศึกษาสภาพสังคม และเศรษฐกิจของชุมชนที่อาศัยทำกินอยู่บริเวณพื้นที่ชุ่มน้ำ (2) เพื่อศึกษาการบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติบริเวณพื้นที่ชุ่มน้ำ ร่วมกันระหว่างภาครัฐ ประชาชน และท้องถิ่น และ (3) เพื่อเสนอข้อเสนอที่เหมาะสมของการบริหารจัดการพื้นที่ชุมน้ำ โดยมีขอบเขตพื้นที่ศึกษาคือพื้นที่ชุ่มน้ำในเขตอำเภอวารินชำราบ ที่เป็นส่วนหนึ่งของระบบนิเวศของแม่น้ำมูลซึ่งประกอบด้วยชุมชนที่อยู่ในความรับผิดชอบของเทศบาลเมืองวารินชำราบจำนวน 10 ชุมชน งานศึกษาพบว่า สถานการณ์ของพื้นที่ชุ่มน้ำที่กำลังเผชิญอยู่ คือ ปัญหาการดูดทรายในแม่น้ำมูล ซึ่งส่งผลให้เกิดท้องน้ำลึก และตลิ่งริมฝั่งแม่น้ำทรุดตัวลง การมีวัชพืชโดยยเฉพาะอย่างยิ่งต้นไมยราบ ที่กีดขวางเส้นทางการไหลของระบบนิเวศในพื้นที่ชุ่มน้ำ ส่งผลให้เกิดปัญหานำท่วมขังยากที่จะระบายออกได้อย่างรวดเร็ว ขาดกการออกกฎเกณฑ์ในการใช้ประโยชน์จากกุดต่าง ๆ ส่งผลให้เอกชนรุกล้ำการใช้ประโยชน์พื้นที่กุดอย่างต่อเนื่อง รวมถึงการก่อสร้างสิ่งกีดขวางระบบนิเวศของพื้นที่ชุ่มน้ำเป็นระบบตามธรรมชาติ ไม่ว่าจะเป็นการสร้างท่อทดน้ำ การสร้างอาคารบ้านเรือน ปัจจัยเหล่านี้ทำให้พื้นที่ชุ่มน้ำในเทศบาลเมืองวารินชำราบ เผชิญกับภาวะการถูกคุกคาม สถานการณ์เหล่านี้เป็นส่วนหนึ่งที่สะท้อนให้เห็นว่าการบริหารจัดการพื้นที่ชุ่มน้ำ ขาดการฟังเสียงของประชาชนที่อยู่ในพื้นที่และทราบถึงปัญหาอย่างแท้จริง ส่งผลให้การบริหารจัดการพื้นที่ชุ่มน้ำเป็นการวางแผนที่เกิดจากหน่วยงานภาครัฐ มากกว่าการสร้างกระบวนการมีส่วนร่วมในการบริหารจัดการพื้นที่ชุ่มน้ำอย่างแท้จริง

คำสำคัญ