วิจัยปฏิบัติการพัฒนาสื่อพหุภาษา-พหุวัฒนธรรม เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการเรียนรู้ภาษาและเสริมสร้างทักษะการอยู่ร่วมกันอย่างเข้าใจสำหรับโรงเรียนในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้

บทคัดย่อ

การสื่อสารระหว่างวัฒนธรรม (Intercultural Communication) เป็นทักษะที่สำคัญและจำเป็นสำหรับนักเรียนในพื้นที่สามจังหวัดชายแดนภาคใต้ เนื่องจากพื้นที่ดังกล่าวประกอบด้วยกลุ่มคนที่มีวัฒนธรรมที่หลากหลาย ซึ่งประกอบด้วย 3 กลุ่มวัฒนธรรมหลัก คือ กลุ่มวัฒนธรรมมลายู กลุ่มวัฒนธรรมไทย และกลุ่มวัฒนธรรมจีน นอกจากนี้ ยังมีกลุ่มวัฒนธรรมของประเทศเพื่อนบ้านที่อพยพเข้ามาประกอบอาชีพในพื้นที่สามจังหวัดชายแดนภาคใต้ ซึ่งได้แก่ กลุ่มวัฒนธรรมพม่า กัมพูชา และลาว เป็นต้น การจัดการศึกษาเพื่อการเรียนรู้ระหว่างวัฒนธรรม (Intercultural Education) เป็นรูปแบบของการจัดการศึกษาที่มีประสิทธิภาพในการเสริมสร้างทักษะการเรียนรู้และการอยู่ร่วมกันอย่างเข้าใจท่ามกลางความหลากหลาย โดยเน้นสร้างนิเวศของการปฏิสัมพันธ์ระหว่างผู้คนที่มีพื้นฐานทางด้านศาสนา วัฒนธรรม ภาษา ค่านิยม ความคิดเห็น/มุมมองที่แตกต่างกัน ซึ่งสอดคล้องกับบริบทนักเรียนในพื้นที่ ด้วยเหตุนี้ คณะวิจัยจึงมองว่าการจัดการศึกษาในรูปแบบดังกล่าวควรนำมาประยุกต์ใช้สำหรับนักเรียนในพื้นที่สามจังหวัดชายแดนภาคใต้ เพื่อเสริมสร้างทักษะการเรียนรู้ระหว่างวัฒนธรรมและนำไปสู่การอยู่ร่วมกันอย่างเข้าใจ โดยอาศัยกรอบเนื้อหาการจัดการศึกษาเพื่อการเรียนรู้ระหว่างวัฒนธรรม 5 ด้าน คือ ตัวตนและความเป็นเจ้าของ ความคล้ายคลึงและความแตกต่าง สิทธิมนุษยชนและความรับผิดชอบ การเลือกปฏิบัติและความเท่าเทียม และสันติภาพและความขัดแย้ง โครงการฯ นี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) พัฒนาสื่อพหุภาษา-พหุวัฒนธรรม กลวิธีการสอน พร้อมทั้งคู่มือการใช้สื่อฯ แก่ครูผู้สอน (2) ฝึกอบรมกลวิธีการสอนและการใช้สื่อฯ แก่ครูผู้สอน (3) ศึกษาประสิทธิภาพของการเรียนรู้ภาษาและทักษะการอยู่ร่วมกันของนักเรียนในโรงเรียน และ (4) สร้างกระบวนการทำงานและการมีส่วนร่วมของคนในพื้นที่ในการพัฒนาการศึกษาของนักเรียน การดำเนินงานโครงการฯ ใช้กระบวนการศึกษาเชิงวิจัยและพัฒนา (Research and Development) และเน้นเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมของผู้บริหารโรงเรียน ครูผู้สอนและครูวิชาการ ตัวแทนผู้ปกครองและชุมชน และนักเรียน ผลการดำเนินงานโครงการฯ คือ ได้สื่อการเรียนการสอนจำนวน 2 รายการ คือ ฉากภาพการเรียนรู้ระหว่างวัฒนธรรมและบัตรภาพคำศัพท์ 3 ภาษา พร้อมทั้งได้คู่มือการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ระหว่างวัฒนธรรม ซึ่งผลจากการนำสื่อฯ ไปใช้กับนักเรียนกลุ่มทดลองพบว่า ผลคะแนนเฉลี่ยของการทดสอบหลังเรียน (posttest) ของนักเรียนกลุ่มทดลองเพิ่มขึ้นจากคะแนนทดสอบก่อนเรียน (pretest) 25 คะแนนขึ้นไป หรือคิดเป็นร้อยละ 75 ขึ้นไป ในขณะเดียวกัน จากการตอบคำถามในตอนที่ 2 (ในแบบทดสอบ posttest) พบว่า นักเรียนสะท้อนถึงความเข้าใจ และความตระหนักเกี่ยวกับสิทธิ ความรับผิดชอบต่อสังคม ความเท่าเทียม และการเลือกปฏิบัติได้อย่างชัดเจน คำสำคัญ สื่อการเรียนรู้, พหุภาษา-พหุวัฒนธรรม, การเรียนรู้ภาษา, การอยู่ร่วมกัน, ชายแดนภาคใต้

คำสำคัญ